ART-DURBIN
1 август 2016

Қўлинг сингур Тошкент «меъморлари»нинг халтакўчаси

Эски ТошМИнинг Николай ғиштдан қурилган ва Ўзбекистон тарихий ëдгорликлар идораси муҳофазасида бўлган биноси Бош вазирнинг бир имоси билан бузилди. Тиббиёт академияси бош врачи Жасур Ризаевга яқин манбанинг eltuz.сom мухбирига айтишича, бино маданий мерос идорасидан изн олмасдан бузилган.

rasm1725
19 асрда қурилган Қўқон, «Реставрация»дан сўнг типик каримов меъморчилиги турқини олди.

«Ҳеч қанақа ҳужжат йўқ бузишга. Бош Вазир ҳазратлари икки кунда буз дедилар, буздик“, дейди манба. Эски ТошМИ биноси Бош вазирнинг оғзаки буйруғи билан вайрон қилинган биринчи бино эмас.

Мамлакатнинг меъморий ўзлиги ва визуал имиджи масаласи шу қадар қоришиқ бўлгани боис биз бу муаммога яна қайтамиз.

rasm1724
Қўқоннинг саҳродаги «Истиқлол Бродвейи» шаҳардаги ягона отел. Бино етарли даражада замонавий кўринади, бироқ мутлақо шаҳар ландшафтига қоришмайди.

Ўзбекистоннинг меъморий юзи билан боғлиқ муаммо ҳақиқатдан ҳам кўп бўлгани боис мамлакат қиëфасининг йўқликка юз тутиши борасида ҳавотирлар янграмоқда. Бош муаммо қадимий ëдгорликларни ақлсизларча реставрация қилиш ва қурилиш соҳасини халтакўчага киритган бедодликдир. Бунга яна сифатли ва янги архитектуранинг йўқлиги ҳамда соҳа мулозимларнинг қовоқ каласидаги мутлақ хаосни ҳам қўшиш мумкин.

Мулозимлар архитектура тараққиëти борасида аниқ режага эга эмас ва буни биладиган профессионал меъморларни ҳам ишга жалб қилишмаëтир. Бинолар стихияли тарзда иншо бўлиб яна стихияли тарзда вайрон қилинмоқда. Шоир айтгандек “Мен бир қора кунда туғилдик, туғилдиму шу он бўғилдим”.

rasm1722
Самарқанд. Шафқатсиз «ўзбекчасига реставрация».

Эски биноларни меъморий реставрация қилиш сиридан бехабар қурилиш ширкатларига қадимий биноларни таъмирлаш топширилмоқда. Коррупция ва ўғирлик излари эса шундоқ кўриниб турибди. Буни оддий одамлар ҳам кўриб бош чайқашмоқда. Оқибатда бизнинг кўз олдимизда бесўнақай бинолар, қўлбола реставрациядан чиқиб бадбашара қилинган обидалар қўққаймоқда.

Бунинг баробарида оригинал бинолар ер билан яксон қилиниб Ўзбекистондаги шаҳарлар дисгармониянинг заҳарли муҳити ичида қолмоқда. Бу шаҳарларда маҳаллий амалдорларнинг бачкана “диди” анқиб турибди.

rasm1723
Тошкент, типик бино нусхалари тамғаланмоқда

Умрида бирон китоб ўқимаган, визуал эстетикадан мутлақ беҳабар туман подшохчаларининг амрини вожиб қиладиган шарлатан қурувчилар “ижоди” эса одамни даҳшатга солади. Боз устига маҳаллий ҳокимият акахонлигида ишлайдиган бу “қўлинг кесилгур” меъморлар, шарлатан қурувчилар, конкурссиз тарзда “тендерларни ютиб” ишлаган пулидан чўтал узатиш пайида. Буларнинг бари Ўзбекистондаги изоляционизм сиëсатининг захарли меваларидир. Махаллий архитекторлар дунë эстетикаси тенденцияларидан иҳота бўлган холда ўзича кўрпа остида “ривож” топмоқда.

rasm1721
Қўқон, «реставрация»нинг яна бир қурбони. Тилларанг гумбаз, янги келган реставраторлар фантазиясининг сарчўққиси.

Оқибатда кўрпани тагини дунë деб ўйлайдиган меъморлару, бузишдан завқ оладиган герострат мулозимлар қилмиши боис шаҳарлар ва унда истиқомат қилаëтган авлоднинг диди зарар кўрмоқда. Афсуски келажак наслларнинг ҳам диди ўтмаслашсин дея ҳамма иш қилинди.

Акмал Ризаев,
Ўзбекистонлик муаллиф таҳаллуси
Eltuz.com

 

Тағин ўқинг
1 август 2018
Инсон ҳуқуқлари бўйича ўзбек-герман форуми «Ўзбек фермери учун ипак бўйинтуруқ» номли ҳисоботини эълон қилди, бунда Ўзбекистон пиллачилигида мажбурий меҳнатдан ...
12 июн 2017
Аҳолини паррандачилик, чорвачиликка кенг жалб этиш, томорқаларда иссиқхоналар яратишга ундаш Ўзбекистонда эндигина ҳукмронликни қўлга олган Шавкат Мирзиёевнинг илк ташаббусларидан ...
25 май 2016
«Ҳуррият» газетасида маҳалла тўғрисида эълон қилинган мақолада «совет даврида қаергадир «справка» керак бўлгандагина мурожаат қилинадиган идора» бўлган маҳалла мустақиллик ...
16 декабр 2016
17 йилдан буён қамоқда қолаётган таниқли журналист, 62 ёшли сиёсий маҳкум Муҳаммад Бекжон жазо изоляторига ташланган ва унинг муддати ...
Блоглар
16 август 2018
Дунёда энг узоқ муддат қамоқда ўтириб чиққан 64 ёшли журналист Муҳаммад Бекжон «Алвидо, Жаслиқ!» китобининг ...
3 август 2018
Бир пайтлар нефтбазадан бензин, солярка олиб чиқиб сотар эдик. Яширинча олиб чиқар эдик, ишчиларига пул ...
2 август 2018
Муҳаммад Бекжоннинг «Алвидо, Жаслиқ!» китобидан навбатдаги қисм 1999 йилги Тошкент портлашларининг асосий гувоҳи Зайниддин Асқаров ...