Таҳлил
5 ноябр 2015

Ўзбекистон: Автократиями ёки шариат?

Умида Ниёзова
Берлин, 5 ноябр 2015
Eltuz.com

1997 йили мени ҳайратга солган воқеа биринчи ракетка устасининг отаси ва мураббийи Штеффи Графнинг солиқ тўлашдан бўйин товлагани учун 3 йил қамоққа жўнатилгани бўлди. Бу биринчилар ҳамиша даҳлсиз қоладиган ўзбек муҳитига мутлақо мос бўлмаган ҳолат эди. Бу қандай мумкин, деб ўйладим, ахир у Германия учун қанча шарафли ғалабаларни келтирган буюк теннисчининг отаси, уни бутун дунё бўйлаб шарафлашади.

Берлинда яшаб, мамлакатдаги демократик жараёларни кузатаркан, эндиликда мен немис суд тизими шундай тузилганки, ватан олдидаги ҳеч бир хизмат айбдорларнинг жазодан қутилмаслигига амин бўлдим.

2011 йили, немис жамоатчилиги фикри таъсирида Германия канцлери номзоди бўлган Мудофаа вазири, ёш ва ёрқин сиёсатчи Карл Гуттенберг вазифасидан четлатилди. У докторлик диссертациясини ёзишда плагиатлик қилганликда айбланганди, ҳатто Ангела Меркелнинг омма қаршисидаги ҳимояси ҳам унинг мансабида қолишига ёрдам бермади.

Орадан бир йил ўтиб, менинг ҳайрон кўзларим ўнгида, немис оммавий ахборот воситалари Германия президенти Кристиан Вульфни муҳтамал коррупцияга аралашганлик гумони билан истеъфога жўнатди.

Президент Вулф уй сотиб олиш учун, халол немис мулозимига хос банкдан кредит олиш ўрнига, тадбиркор дўстларидан пул олиб турган эди.

Мен бу ҳикояларни эркин матбуот тамойиллари ҳаётда мавжуд эмас дейдиган баъзи ўзбек журналистлари хасратларига жавобан келтирдим.

Мисол учун, ўзбек журналисти Хуршид Даврон Ўзбекистон матбуоти «кар ва кўр бўлса», Ғарб матбуоти сотқин матбуотдир дея иддао қилди.

Эҳтимол, Хуршид Даврон, шунчаки эркин ғарб матуоти қандай ишлашини билмас, бироқ унинг бундай нуқтаи назари, ҳеч нарса қилмаслик позициясини оқлашга интилувчи ўзбек зиёлилари учун жуда қулайдир.

Суд ҳокимияти мустақиллиги, эркин матбуот – ҳақиқатан мавжуд ва у демократик тизимнинг таянчидир. Бу айнан биз интилишимиз керак бўлган мақсаддир. Ўзбек интернет сегментида кўпинча демократия ҳақида гапириларкан, кўпинча унинг гомосексуализм ёки “аҳлоқсизлик”ка етакловчи унсур сифатида примитив талқин қилинишини кўриш мумкин.

Ҳаёт тажрибаси демократик мамлакатларнинг энг муваффақиятли ва бой эканини кўрсатмоқда. Немис чегаралари сари хоҳ яёв, ҳоҳ уловда бўлсин етиб олишга уринаётган юз минглаб қочқин мусулмонлар, бизга демократик моделнинг жозибадорлигини намойиш қилмоқда.

Яна бир, асосан, ўзбек интернет мухлисларининг диний қисмида кенг тарқалган фикр, Ўзбекистондаги ҳозирги тузумнинг демократик эканлигидан иборат. Бу ёмон, шунинг учун уни ўзгариш ва ​​шариат қоидаларини белгилаш лозим.

Каримов қурган ҳозирги автократик бузуқ тузум, қасддан атай демократик деб кўрсатилаяптими, билмайман. Уни ёвуз ва мафиоз тузум деса тўғрироқ бўлар, билъакс зинҳор у демократик эмас.

Йиллар ўтаркан менда, Ўзбекистон фуқаролари учун рўшнолик кўрадиган кунлар келишига камроқ умид қолмоқда. Каримовдан кейин нима бўлади? Буни ҳеч ким билмайди. Эркинлик, Демократия, Тоқатлилик, Инсон ҳуқуқлари каби қадриятларни тушунувчи инсонлар Ўзбекистонда йўқдай туюлади.

У ҳолда бизни олдинда нималар кутмоқда? Автократиянинг давомими? Шариатми?

ОАВ эркинлиги ва ҳақиқий сиёсат бўлмаган мамлакатда туриб, бугунги кун сиёсий элитаси дунёқарашини англаш мумкин эмас.

Мустақил ижтимоий тадқиқотлар ўтказилмаётган юртда одамларнинг реал тафаккури ва кайфиятини билиш мумкин эмас. Ўзбекистонликлар ўз келажаклари ҳақида аслида нималарни ўйлашмоқда? Замонавий ўзбек ёшлари зеҳнияти қай даражада?

Саволлар жуда кўп. Муаммолар янада кўпроқ. Бироқ уларни ечадиган бирор одам йўқ.

Тағин ўқинг
5 сентябр 2016
Ўзбекистонда қатағон йилларининг қораловчиларидан бири бўлгани иддао қилинадиган 54 ёшли Ниғматулла Йўлдошев шахси ҳақида матбуотда жуда кам эшитганмиз. Ниғматилла ...
13 декабр 2015
11 декабрь куни Термиз аэропортидаги Германия фойдаланиб келган ҳарбий транспорт базанинг тантанали ёпилиш маросими бўлиб ўтди. Рассом: Туз Eltuz.com
20 апрел 2017
Кўплаб манбаларда Муҳаммад CАВ туғилган кунлари турлича талқин қилинади, бироқ сахиҳ дея аталган кўп манбаларда – 571 йил, 20 ...
13 апрел 2016
eltuz.com сайтига, ИШИДга алоқадорликда айбланиб, 7 йил озодликдан махрум қилинган Жиззахлик фермер, армани миллатли Арамаис Авакяннинг адвокати Олим Қобилов ...
Блоглар
9 май 2017
Болалигимизда Дўстжон дадамнинг Улуғ Ватан уруши иштирокчиси эканлигидан фахрланардик. Ҳар 9 май байрами арафасида дадамни ...
8 май 2017
3 май – Жаҳон матбуот эркинлиги кунига бағишлаб “Олтин қалам” мукофотларини топшириш маросими журналистлар ва ...
5 май 2017
Андижонда мактаб ёшидаги болалар ўртасида «довучча бизнеси» авж олди. Шаҳардаги мактабларнинг бирида ўқийдиган 7-синф ўқувчиси ...