Cатира
4 июн 2018

Ўзбекистондаги тамаки монополистининг ғалати “зарари”

Ўзбекистоннинг 90 фоиз бозорини эгаллаган қўшма корхона шаклидаги “ЎзБАТ” акциядорлик жамияти 2017 йил якунлари бўйича 1 триллион сўмдан ортиқ зарар кўрганини эълон қилди, дея хабар берди “Новости Узбекистана” сайти.

Агар буни долларга ўгирсак, 125 миллион бўлади. Корхонанинг даромади 1,2 триллион сўмни ташкил этган ҳолда харажатлари анча юқори бўлган. Асосан, валюта курсидаги ўзгаришлардан келган зарарнинг ўзи 1,5 триллион сўмдан (187,5 млн доллар) ошиб кетган.

Асосий харажатлар тамаки ва унинг уруғини, ўрамлар, ароматизаторлар ва ишлаб чиқариш учун зарур бўлган бошқа материалларни сотиб олишга сарфланган.

Бунинг учун катта миқдорда валюта талаб этилган ва компания ўтган йилнинг октябрь ойида “Ориент Финанс” банки билан қарийб бир триллион сўмга 125 миллион доллар сотиб олиш ҳақида битим тузган.

Мавжуд молиявий вазиятдан чиқиб кетиш учун қўшма корхона раҳбарияти ўтган йилларда олинган фойдани зарарни қоплашга йўналиштиришга қарор қилган, шунингдек, 2017 йил учун дивидентлар тўлашдан воз кечган.

Бозор иқтисодиёти шароитида монополист зарар кўришини мантиққа мослаштириш жуда қийин. Буни фақат олинган даромад қайсидир йўллар билан “чапга” кетгани билан изоҳлаш мумкин назаримизда.

Фикримизни асослашга уриниб кўрамиз. Юқоридан хабардан келиб чиқадики, “ЎзБАТ” олдинги йилларда, яъни ҳали эркин конвертация йўлга қўйилмаган пайтларда валютани бозордагидан анча паст бўлган давлат нархида сотиб олиб келган.

Зеро, ўтган йили кўрилган зарарнинг асосий сабабларидан бири сифатидаги валюта курсидаги ўзгаришлар кўрсатилмоқда.

Бундай мақомга эса, сўнгги вақтларда мамлакатнинг ҳозирги раҳбарияти ҳам тан олаётганидек, аксарият ҳолларда фақат юқоридаги “хос” одамлар билан келишган ҳолда эришиш мумкин бўлган.

Эътибор қаратиш зарур бўлган иккинчи ҳолат “Ориент Финанс” банки билан жуда катта миқдордаги валюта қимматликлари бўйича келишувдир.

У ўтган йил сентябрь ойида валютанинг эркин конвертацияси ўтилиши ортидан жуда қисқа муддатда, яъни октябрь ойида амалга оширилган.

“Ориент Финанс” банки эса бугун ҳибсда сақланаётган ёки устидан текширув кетаётган жуда йирик коррупционерлар билан алоқадор эканлиги ҳақида муайян сабабларга кўра расман тасдиқланмаган маълумотлар бор.

Агар шу нуқтаи назардан қарайдиган бўлсак, бу ишлар катта миқдордаги валютани мамлакатдан олиб чиқиб кетиш амалиёти бўлиши мумкинлиги ҳақида шубҳа уйғотади.
Қолаверса, ҳатто 2 ой ичида ўз маҳсулотлари нархини 3 марта оширишга улгурган монополистнинг улкан зарар кўрганига қанчалик ишониш мумкин?

“ЎзБАТ”нинг асосий акциядори – “Бритиш Американ Тобакко” (BAT) корпорацияси Ўзбекистонда 1994 йилдан буён фаолият юритади. Унинг мамлакатга киритган сармояси миқдори 300 млн доллардан ошгани айтилади.

Компания корхоналарида мингдан ортиқ киши меҳнат қилади. Унинг таркибида Самарқанд сигарета фабрикаси ва Ургут ферментация заводи бор.

Баҳодир Шариф
Eltuz.com

Тағин ўқинг
6 апрел 2017
Шу йилнинг бошида жаҳон экранларига чиққан «Машхурликка йўл» (Sing) фильми катта ва кичик ёшдаги томошабинларнинг назарига тушди. Фильмда, катта ...
12 апрел 2016
Бугун Eltuz.com сайти Ўзбекистоннинг оғриқли муаммоларидан бири, ўзбек сўмини ҳорижий валютага айирбошлаш масаласини акс эттирган рассом Элсеварнинг ҳажвий расмини ...
14 апрел 2017
14 апрел куни тошкентлик журналист Алексей Волосевич, Бухоронинг Ромитан туманида, Газли шаҳар милицияси ходимлари томонидан ушланди. Алексейнинг сўзларига кўра, ...
22 декабр 2016
Расман тасдиқланмаган маълумотга кўра, 2005 йилда Андижон қирғинини уюштирган Зокир Алматов президент маслаҳатчиси сифатида ишга қайтарилган. Баъзи манбадарда 67-ёшли ...
Блоглар
12 октябр 2018
Ўзбекистон ҳарбий қисмларидан биридаги аскарнинг «Элтуз»га билдиришича, улар вақтли ҳарбий хизматни Андижон вилояти далаларида пахта ...
10 октябр 2018
«Cуҳбатимиз ғайритабиий тус олаётганга ўхшаб кетяпти менинг назаримда, яъни мелиса ходими ва маҳкум ўртаси­даги савол‑жавоб ...
9 октябр 2018
Ахборот технологиялари ва коммуникацияни ривожлантириш вазирлиги октябрь ойининг бошида Ўзбекистонда кўриш тақиқланган 103 фильм рўйхатини ...