Асосий мавзулар
19 октябр 2018

Ўзбекистонда АЭС қурилиши биз ўйлагандан-да хавфлироқ

Россиянинг Ўзбекистонда АЭС қуриш ғояси ўзбек жамоатчилигининг жиддий хавотирларига сабаб бўлмоқда. «Элтуз» нашри «Кўзқараш» рукни остида тошкентлик таҳлилчи Анвар Назир шарҳини эълон қилади. Умида Аҳмедова фотоси: Анвар Назир жамоатчилик фаоллари билан.

Фавқулодда вазият

Менинг тахминларим ҳақиқат бўлиб чиқди, атом станциясини қуриш лойиҳаси биз ўйлагандан кўра хавфлироқ. Бу лойиҳа шу даражада даҳшатли эканки, унга бугун ҳаттоки кўпчилик вазирлар, бош вазир ўринбосарлари, Фанлар академиясининг раҳбарлари, академиклар норасмий қарши чиқишмоқда.

Олдинги таклифда Москва АЭСнинг энг даҳшатли томони бўлган ўта юқори заҳарли чиқиндилар муаммосини “ўзимиз олиб кетамиз”, деб ҳал этмоқчи эди. Энди эса бирдан бу таклифини қайтиб олиб, бошимизга катта, мисли келмаган фалокатни ташламоқчи.

Вазият жиддийлигининг кўрсаткичи «Росатом» агентлиги етакчисининг баёноти. Россия томони умид қилар эмиш, АЭС қурилиши ҳақидаги шартнома янаги йил баҳорида икки томон тарафидан қабул қилинади, деб. Демак, ҳали ҳаттоки шартнома тайёр эмас, контракт йўқ экан. Лойиҳа демак муаммо, баҳсли.

Хуллас, Ш.Мирзиёев бу ташаббуси билан яна битта катта муаммони бошимизга бало қилди. Тошкентда АЭС қурилишига икки президент тарафидан старт берилиши бу ҳали мавзуга нуқта қўйилди, деган эмас қисқаси.

Орол фожеасидан ҳам хавфли оқибатлар

Чиқиндаларни ўзимизда қолдириш нимаси билан бизга хавф солмоқда ,деган саволга жавоб: Ўзбекистон юқори токсик ва ўта хавфли ядро чиқиндиларининг катта майдонига айланиши – бу Орол фожеасидан баттар фалокат, инсонга нисбатан ва атроф-муҳитга нисбатан таъсири бўйича. Бугун давлатимиз яқин келажагимизни вайронагарчиликка очиб бермоқда. Булар ҳис-туйғулар эмас, бу ҳақиқатдир.

Россия эса ўз алдови билан шерик сифатида энг шафқатсиз душмандан кўра ёмонроқ эканини яна бир бор исботлади. Генетикаси бузуқ насл туғилиши, жиддий саратонлар турларининг эпидемияси, миллат генофондига ақлга келмаган улкан зарарлар – буларнинг барчаси қўрқинчли туш эмас, бу энди ҳақиқат бўлиши мумкин, яқин келажагимиз бўлиши мумкин.

Вазият ўта жиддий ва бу ҳали муаммонинг ҳаммаси эмас. Сувнинг кўп кетиши АЭС ишида ҳам ҳали муаммонинг ҳаммаси эмас, иссиқ ҳароратда АЭС ишлаб чиқарадиган қувватнинг ярмини ёки ярмидан камини ишлаб чиқаришга кучи этади, чунки иссиқ ҳароратда АЭСни ўта эҳтиёткорлик билан ишлатиш лозим ва буни ҳамма билади.

Энди бизда «Росатом» танлаган масканни қаранг, Бухоро билан Навоийнинг ўртаси, очиқ, жазирама ёндирадиган иссиқ жой. Бу жойда АЭС қурилса, айтилган қувватининг 20% ни эмас, ундан анча камини ишлаб бериши мумкин , агар умуман ёзда, кузнинг биринчи ойларида ва баҳорнинг иккинчи ярмида тўхтатилиб қўйилмаса АЭС иши.

Ўзбекистон қарзга ботади

Яна битта муаммо молиялаштириш билан боғлиқ: АЭСларнинг олдиндан белгиланган нархи доим, қурилиш жараёнида қимматлашади. Россия қурган АЭСлар шунақа, чунки бунга сабаб Россия иқтисодининг оғир бугунги аҳволи ва келажакда бу аҳвол фақат оғирлашади. Рублнинг сакраши бунақа лойиҳаларнинг қимматлашишига олиб келади ва бизга ҳам бугун бу долзарб.

Чунки АЭСнинг нархи ҳали анча мунча қимматлашади ва бу биз оладиган кредитнинг қимматлашиши дегани. Бу дегани эртага биз учун бу қарз, фоизларини ҳисобга олмасак ҳам қимматга, анча мунча, тушади.

Лойиҳа тўхтатилиши керак

Қисқаси, баҳоргача нима бўлмасин, бу лойиҳани тўхтатиш зарур. Ёлғиз президентнинг ўзи бугун бу лойиҳанинг тарафдори ва бу ерда ўзинг салбий ролини Алишер Усмонов ўйнамоқда, асли шу одам бугун дирижёр.

Ҳозирги вазият ўзи жуда қийин, ноннинг баҳоси ўсиши, чексиз инфляция, ёруғликнинг, газнинг ва иссиқликнинг қимматлашиши, иссиқ сув ва газ босимининг пасайиши ҳаттоки энди Тошкентнинг марказий туманларида кузатилмоқда.

Қисқаси, АЭСсиз ҳам мамлакатда жуда қийин ва хавфли ижтимоий аҳвол. АЭС эса бу аҳволни фақат бундан баттар даҳшатга солмоқда.

Анвар Назир
Тошкентлик таҳлилчи
Eltuz.com

Тағин ўқинг
31 январ 2018
Стокгольм марказида террор ҳужуми уюштирганликда айбланаётган 39 ёшли Раҳмат Оқиловга швед прокурори умрбод қамоқ жазоси берилишини сўради. Бу ҳақда ...
6 март 2018
Чорак асрдан буён пахтачилик ва саноатнинг у билан боғлиқ тармоқлари ривожланмайди. Чунки пахтанинг асосий қисми кимларнингдир орқасига қўйишга ишлатилиб ...
10 апрел 2017
«XXI аср» газетаси (06.04) ўз муассиси бўлмиш партия – ЎзЛиДеПнинг «аввалгилардан фарқли тадбирлари энди кўпчиликда катта қизиқиш уйғотаётгани»ни билдирди. ...
19 январ 2017
Президент Мирзиёв 14 январ куни бўлиб ўтган мажлисда Бош вазир ўринбосари Рустам Азимовни тикка турғазиб қўйиб молия тизимидаги камчиликларни ...
Блоглар
15 ноябр 2018
Ўзбекистонда баъзан «ютуб», баъзан «фейсбук» каналлари узилишидан шикоятлар ортмоқда. 15 ноябрь куни «Элтуз» нашри Downdetector ...
14 ноябр 2018
Таниқли ўзбек диссидент адиби, 67 яшар Мамадали Маҳмудов 13 ноябрь куни Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги ...
13 ноябр 2018
“Бу йил фермерларга ҳар йилгидан кўра оғир бўлди. Уларга нисбатан зуғум ва зўравонликлар кўлами ошса ...