Асосий мавзулар
16 апрел 2018

16 апрель – комедия қироли Чарли Чаплин туғилган кун

Чарли Чаплин 1889 йилнинг 16 апрелида Лондонда дунёга келди.

“Буюк диктатор”, “Олтин васвасаси”, “Катта шаҳар чироқлари” каби фильмлари боис икки бора “Оскар” мукофотини олган Чарли Чаплин 1975 йили қиролича Елизавета II томонидан рицарлик мартабаси билан сийланди.

Комедия қироли Чарли Чаплиннинг ҳаëти ва ижоди кўплар учун ўрнак бўлди.

Бугун шу муносабат билан Eltuz.com Москвада “Чарли” студиясини очган, айни соатларда Белградда кино олаётган хоразмлик кинорежиссёр, машҳур кинематограф Худойберган Девоновнинг чевараси Худойберган Юсупов билан боғланди. Худойберган ўз ижодига илҳом берган инсон Чарли Чаплин ҳақидаги самимий фикрларини билдирди.

Машаққатлараро муваффақият сари

Саҳнага илк бор 5 ёшида чиққан Чарли моддий қийинчиликлар боис 12 ёшида мактабни ташлаб, пул топиш учун ишлай бошлайди.

Дастлаб кўчада газета сотди, турли ўйинчоқлар ясади, босмахонада ва маълум муддат идишлар ишлаб чиқарадиган корхонада югурдак бўлиб ҳам ишлади.

У ҳар куни соат 7:00 да турган.

Унинг бундан эрта ёки кеч уйғонганини ҳеч ким кўрган эмас экан. Дастлабки ижодини пантомимачи актёр сифатида бошлаган Чарли сал ўтмай кино санъати жозибасига тортилди.

“Бахтиёр Чарли” фильмидаги фирибгар олифта роли унинг экранда яратган илк образидир.

Чарли Чаплиннинг биринчи овозли филми “Буюк диктатор” деб аталиб, унда Гитлер сатира қилинган эди. Катта хавф билан экранларга чиқарилган ушбу фильм антигитлерчи мамлакатларда катта мувафаққият қозонган бўлса ҳам Совет Иттифоқида тақиқлаб қўйилганди.

Пантомима ва овозсиз фильмларнинг энг бой қироли Чарлининг маоши 1914 йилда ҳафтасига 150 доллар бўлган. 1915 йилга келиб бу кўрсаткич 1250 АҚШ долларига етди. Бундан ташқари, шартнома учун яна 10.000 АҚШ долларини қўлга киритди.

1916-1917 йилларда эса 150.000 АҚШ долларилик шартнома имзолашга муваффақ бўлган Чаплиннинг ҳафталик маоши 10.000 АҚШ долларига етган эди.

1917 йил “First National” студияси билан бир миллионлик фантастик шартномани имзолайди ва шундан сўнг тарихда “энг қиммат актёр” деган ном қолдиради.

Унинг даромади йил сайин ошиб боради. 1919 йилга келиб Чаплин Мери Пикфорд, Дуглас Фербенксон ва Девид Гриффитон билан бирга ўз кино студиясини очади. Унга “United artists” (Бирлашган актёрлар) дея ном берди.

Нисбийлик назарияси

Чарли Чаплин ўзининг қиёфадошлари танловида учинчи ўринни эгаллаган.

Кунлардан бир куни Англия кўчаларининг бирида Чарли Чаплиннинг антиқа ҳаракатларини ўхшатиш бўйича танлов бўлиб ўтади.

Бу ҳақда хабар топган актёрнинг ўзи ҳам танловда тасодифан иштирок этади. Танлов ниҳоясига етгач, антиқа ҳолат юзага келади.

Чарли Чаплин ҳаракатларини ўхшатиш бўйича ўтказилган танловда актёрнинг шахсан ўзи биринчи ўринни эмас, учинчи ўринни қўлга киритади.

Альберт Эйнштейн Чарли Чаплиннинг фильмларини яхши кўрар, бу актёрга ихлоси баланд эди. Кунлардан бир кун у актёрга бундай мактуб битади: “Сизга қойилман, санъатингиз ҳаммага тушунарли, Сиз келажакда буюк одам бўласиз. Эйнштейн”.

Орадан кўп ўтмай жавоб хати келади: “Мен эса Сизга қайта-қайта қойил қоламан. Сизнинг нисбийлик назариянгизни жаҳонда камдан-кам одам тушунади, лекин барибир Сиз улуғ одамсиз. Чаплин”.

Севимли Чарли

Аслида унинг ҳаёти худди бир неча бобли романга ўхшайди.

У ҳаёти давомида кўп бор севган ва севилган. 4 бор уйланган…..Чаплин илк севгисини 19 ёшида учратди. 14 ёшли Ҳетти исмли қиз билан муносабатлари дўстона кечган, дейиш ҳам мумкин.

Чунки улар турмуш қуришмайди. Кейинчалик 1921 йили Чарли акаси Сиддан Ҳеттининг 1918 йили вафот этгани ҳақида эшитади. Кейинги муҳаббати Эдна Пёрвиэнс исмли аёл билан боғлиқ.

У билан Чарли 1915 йили фильмни суратга олиш чоғида танишган. Улар ўртасидаги муносабатлар ҳақида матбуотда жуда кўп миш-мишлар тарқалган.

Нима бўлганида ҳам 1923 йилга қадар Эдна Пёрвиэнс Чаплиннинг фильмларидаги бош қаҳрамон сифатида рол ижро этган.

1958 йили Эдна Пёрвиэнс вафот этган. Милдред Ҳаррис Чарли Чаплиннинг илк рафиқаси.

Уларнинг тўйлари 1918 йилнинг 23 октябрида бўлиб ўтган.

Ўшанда Чарли 29, Ҳаррис эса 16 ёшда эдилар. Чарли Ҳарриснинг ҳомиладор эканини билгач, унга уйланган.

1919 йилнинг 7 июлида уларнинг ўғли Норман дунёга келади. Чақалоқ 3 кунлигида вафот этади. 1920 йили улар ажралишади. 1924 йилнинг 26 ноябрида у Лита Грей билан турмуш қуради. Аммо бу тўй учун у жуда кўп машаққатларни бошдан кечиришига тўғри келади.

АҚШ қонунчилиги билан муаммолар келиб чиқмаслиги учун Чарли АҚШда эмас, Мексикада уйланишига тўғри келган. Улар икки ўғилнинг ота-онаси бўлишган. Булар кичик Чарльз Чаплин ва Сидни Эрл Чаплиндир.

Бироқ бу рафиқаси билан ҳам Чаплин 1928 йили ажрашади.

Тунлари Чаплинсиз яшаймиз энди

Пантомима ва овозсиз фильмлар қироли дея эътироф этилган Чаплин сўл қарашлари боис АҚШда таъқибга учрайди ва 1952 йили Американи тарк этиб, Швейцарияда яшай бошлайди.

Чаплин 1977 йил 25 декабрда 88 ёшида вафот этади. Ўша йили ўзбек шоири Омон Матжон “Чарли Чаплинни эслаб” деган шеър билан кулги қиролига эхтиром билдирди.

Чарли Чаплин ўлди.
Хаёл экрани
Бехос қора тортди.
Мусиқа тинди.
Қарз берилган нурни олиб кетдилар —
Тунлари Чаплинсиз яшаймиз энди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
27 март 2018
Илк бор фазони забт этган совет космонавти Юрий Гагарин ва Серёгиннинг УТИ МиГ-15 учоғи, расмий маълумотларга кўра, 1968 йилнинг ...
2 апрел 2015
Журналист Қудрат Бобожанов расм чизади. Ислом Каримов режими унинг наздида, ўзини ўзи ейдиган ва тағин бошқа минотаврчалар сиз билан ...
22 апрел 2016
«Авакян иши» номи билан шов-шув бўлаётган жиноят иши тўғрисидаги «фош этувчи» тафсилотлар Ўзбекистон ТВси экранидан ўзбек интернет ресурсларига кўчди. ...
13 ноябр 2017
Қозоғистоннинг Сайрам туманида яшовчи 34 ёшли Хайрулла Норметов «ўрис динига кириб кетгани учун» хотинининг қорнига пичоқ тиққанини иддао қилиб, ...
Блоглар
17 июл 2018
Андижон шаҳри ҳокими Дилмурод Раҳматуллаевнинг нафақат қонунчиликни, балки энг юқори даражада берилган буйруқларни ҳам назар-писанд ...
16 июл 2018
Президент Шавкат Мирзиёевнинг ўз ўтмишдоши Ислом Каримов даврида ишдан урилган раҳбарларни қайта лавозимларга тайинлаш сиёсатига ...
9 июл 2018
Каттақўрғонда милиция капитанининг аёл кишини қип ялонғоч қилган ҳолда таҳқирлагани ўзбек жамиятида жуда катта шов-шувга ...