Вақт машинаси
31 май 2017

31 май – Қозоғистонда сиёсий қатағон қурбонларини хотиралаш куни

Шўролар ҳукуматининг кескин сиёсати, аҳолининг ҳусусий мулки, чорва молларини тортиб олиб, кўчманчи халқларни мажбуран ўтроқлаштириш, колхозлаштириш ҳаракатлари оқибати ўлароқ, Туркистонда 1932-33 йилларда очарчилик юзага келган эди.

Қатағонлар чоғи бугунги Қозоғистон ҳудудида бир ярим миллиондан зиёд аҳоли очарчиликдан нобуд бўлгани, 600 минг нафардан ортиқ қозоқлар мамлакатни тарк этгани айтилади.

Қозоғистон Компартияси лидери Филипп Голощекин 1927 йили «Кичик Октябр» жабҳасини эълон қилади. Бу коллективлаштириш сиёсатини, кўчманчи қозоқларни оммавий тарзда ўтроқ ҳаёт тарзига ўтказилишини англатарди.

Бунинг натижасида халқ орасида ҳукумат сиёсатига қарши норозиликлар бошланади ва бу шафқатсиз бостирилади.

Маҳаллий интеллигенция коммунистларнинг бу ҳаракатларини танқид остига олади. Шўролар ҳукумати оммавий очарчиликдан ва террордан ташқари, махсус разнарядка бўйича миллий овозларни ўчиришга киришади.

Қозоғистонлик блоггер Айгуль Утепова интервьюси

1928 йили 44 нафар «буржуа миллатчилари», жумладан «Алаш-Ўрда» ҳаракати фаоллари ҳибсга олинади.

1930 йилнинг сентябрига келиб тағин 40 нафар қозоқ ватанпарварлари қамоққа олинади.

1937-38 йилларда қатағонлар тағин кенгроқ кўлам касб этади.

Бу йиллари маҳаллий Туркистон ойдинларини шимолга сургун қилиш, оммавий қатл қилиш фонида, бутун бутун халқлар бу ҳудудларга оммавий депортация қилана бошлади.

1937 йилнинг кузида юз минглаб корейцлар, турклар, эронликлар, курдлар ва озербайжонларнинг республикага сургун қилингани маълум.

Шунингдек Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Туркистон ҳудудларига немислар, греклар, чеченлар, ингушлар, карачойликлар, балкарлар, қрим татарлар, месхети турклари ва
бошқа халқлар депортация қилинди. Уларнинг сони бир миллион 200 мингдан ошиқдир.

Қозоғистонда бугун нишонланаётган хотира кунида 1986 йил декабр воқеалари қурбонлари ҳам эсланади.

Ўша йили олиб ташланган Қозоқ ССР саркотиби Д.Кунаев ўрнига Кремл тарафидан Колбиннинг мамлакатга рахбар этиб тайинланиши мамлакатда миллий оммавий норозиликларга сабаб бўлди.

Намойишлар шафқатсиз бостирилди. Қамоққа олинганлар сони 8,5 мингдан ошди.

Бироқ бу воқеа Қозоғистон мустақиллиги йўлидаги тамал тоши бўлди, орадан 5 йил ўтиб Қозоғистон мустақилликни қўлга киритди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
3 апрел 2017
Бу 1973 йил 3 апрелда Нью Йоркда, ҳайрат билан қараб турган одамлар кўз ўнгида рўй берди. Motorola ширкатининг ходими ...
13 май 2017
Бундан ўн икки йил бурун, Ўзбьекистон ҳукумати ҳарбийлари томонидан 2005 йилнинг 13 майида, Андижоннинг Бобур майдонидаги бегуноҳ одамлар отилганди… ...
5 май 2017
Франциянинг қудратли императори Напалеон Бонапарт 1821 йилнинг 5 майида (Napoléon Bonaparte) муқаддас Елена оролида банди бир тарзда оламдан ўтди. ...
29 апрел 2016
Ўзбек ҳукумати тепасидагиларга трамвайнинг асло кераги йўқ, ўзбек мулозимининг трамвай ёки велосипед миниши – уни кўчага чиқазиб сазойи қилиш ...
Блоглар
22 июл 2017
Эътироз билдиришга уриниб ҳам кўрманг, чунки бу бугуннинг ҳақиқати. Ўзбекистоннинг қайси вилоятига борманг, пахтазорда юрган, ...
17 июл 2017
Ўзбекистондаги сиёсий партиялар раҳбарларидан бирортаси президент Шавкат Мирзиёевнинг сиёсий партиялар фаолияти танқидига қарши очиқ муносабат ...
19 июн 2017
Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев яқинда Тошкентда дин арбоблари, жамоат ва давлат идоралари вакиллари билан ўтказилган ...