Вақт машинаси
31 май 2017

31 май – Қозоғистонда сиёсий қатағон қурбонларини хотиралаш куни

Шўролар ҳукуматининг кескин сиёсати, аҳолининг ҳусусий мулки, чорва молларини тортиб олиб, кўчманчи халқларни мажбуран ўтроқлаштириш, колхозлаштириш ҳаракатлари оқибати ўлароқ, Туркистонда 1932-33 йилларда очарчилик юзага келган эди.

Қатағонлар чоғи бугунги Қозоғистон ҳудудида бир ярим миллиондан зиёд аҳоли очарчиликдан нобуд бўлгани, 600 минг нафардан ортиқ қозоқлар мамлакатни тарк этгани айтилади.

Қозоғистон Компартияси лидери Филипп Голощекин 1927 йили «Кичик Октябр» жабҳасини эълон қилади. Бу коллективлаштириш сиёсатини, кўчманчи қозоқларни оммавий тарзда ўтроқ ҳаёт тарзига ўтказилишини англатарди.

Бунинг натижасида халқ орасида ҳукумат сиёсатига қарши норозиликлар бошланади ва бу шафқатсиз бостирилади.

Маҳаллий интеллигенция коммунистларнинг бу ҳаракатларини танқид остига олади. Шўролар ҳукумати оммавий очарчиликдан ва террордан ташқари, махсус разнарядка бўйича миллий овозларни ўчиришга киришади.

Қозоғистонлик блоггер Айгуль Утепова интервьюси

1928 йили 44 нафар «буржуа миллатчилари», жумладан «Алаш-Ўрда» ҳаракати фаоллари ҳибсга олинади.

1930 йилнинг сентябрига келиб тағин 40 нафар қозоқ ватанпарварлари қамоққа олинади.

1937-38 йилларда қатағонлар тағин кенгроқ кўлам касб этади.

Бу йиллари маҳаллий Туркистон ойдинларини шимолга сургун қилиш, оммавий қатл қилиш фонида, бутун бутун халқлар бу ҳудудларга оммавий депортация қилана бошлади.

1937 йилнинг кузида юз минглаб корейцлар, турклар, эронликлар, курдлар ва озербайжонларнинг республикага сургун қилингани маълум.

Шунингдек Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Туркистон ҳудудларига немислар, греклар, чеченлар, ингушлар, карачойликлар, балкарлар, қрим татарлар, месхети турклари ва
бошқа халқлар депортация қилинди. Уларнинг сони бир миллион 200 мингдан ошиқдир.

Қозоғистонда бугун нишонланаётган хотира кунида 1986 йил декабр воқеалари қурбонлари ҳам эсланади.

Ўша йили олиб ташланган Қозоқ ССР саркотиби Д.Кунаев ўрнига Кремл тарафидан Колбиннинг мамлакатга рахбар этиб тайинланиши мамлакатда миллий оммавий норозиликларга сабаб бўлди.

Намойишлар шафқатсиз бостирилди. Қамоққа олинганлар сони 8,5 мингдан ошди.

Бироқ бу воқеа Қозоғистон мустақиллиги йўлидаги тамал тоши бўлди, орадан 5 йил ўтиб Қозоғистон мустақилликни қўлга киритди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
11 октябр 2016
Тошкентлик генерал Жўрабек тарафидан 1897 йилда қурилган, ўтган йилги ëнғин натижасида яроқсиз ҳолга келган «Жўрабек» масжиди «Марҳум Юртбошининг кенжа ...
4 декабр 2015
(ХМТ) Халқаро меҳнат ташкилоти пахта йиғим теримида болалар ва мажбурий меҳнатдан фойдаланишга оид мониторинг натижаларини эълон қилди. ХМТ экспертлари: ...
19 май 2016
«XXI аср» газетаси Ўзбекистон президентининг «ўз вақтида қабул қилинган» «Мева-сабзавот, картошка ва полиз маҳсулотларини харид қилиш ва улардан фойдаланиш ...
7 июн 2016
Фарғона шаҳрининг Фарғонадаги истироҳат боғида ўтказилган Пушкин таваллудига бағишланган тадбир Шекспирнинг “Ромео ва Жулеьтта” асари асосида саҳналаштирилган томоша билан ...
Блоглар
21 сентябр 2017
Бўлмади. Кўпчилик зиёлиларнинг кутгани бўлмади. Ўзини 26 йилдан буён мустақил деб биладиган, кўксига уриб бу ...
18 сентябр 2017
Мамлакатимизда ўзгаришлар бошлангандан сўнг матбуотда «нима қилсак мамлакатимиз юксалади» мазмунидаги кўплаб мақолалар чоп этилди, этилмоқда. ...
18 сентябр 2017
Шавкат Мирзиёев Нью-Йоркдаги БМТ Бош Ассамблеясининг 72-сессияси доирасида 19-25 сентябрда ўтадиган олий сиёсий музокараларида маъруза ...