Вақт машинаси
31 май 2017

31 май – Қозоғистонда сиёсий қатағон қурбонларини хотиралаш куни

Шўролар ҳукуматининг кескин сиёсати, аҳолининг ҳусусий мулки, чорва молларини тортиб олиб, кўчманчи халқларни мажбуран ўтроқлаштириш, колхозлаштириш ҳаракатлари оқибати ўлароқ, Туркистонда 1932-33 йилларда очарчилик юзага келган эди.

Қатағонлар чоғи бугунги Қозоғистон ҳудудида бир ярим миллиондан зиёд аҳоли очарчиликдан нобуд бўлгани, 600 минг нафардан ортиқ қозоқлар мамлакатни тарк этгани айтилади.

Қозоғистон Компартияси лидери Филипп Голощекин 1927 йили «Кичик Октябр» жабҳасини эълон қилади. Бу коллективлаштириш сиёсатини, кўчманчи қозоқларни оммавий тарзда ўтроқ ҳаёт тарзига ўтказилишини англатарди.

Бунинг натижасида халқ орасида ҳукумат сиёсатига қарши норозиликлар бошланади ва бу шафқатсиз бостирилади.

Маҳаллий интеллигенция коммунистларнинг бу ҳаракатларини танқид остига олади. Шўролар ҳукумати оммавий очарчиликдан ва террордан ташқари, махсус разнарядка бўйича миллий овозларни ўчиришга киришади.

Қозоғистонлик блоггер Айгуль Утепова интервьюси

1928 йили 44 нафар «буржуа миллатчилари», жумладан «Алаш-Ўрда» ҳаракати фаоллари ҳибсга олинади.

1930 йилнинг сентябрига келиб тағин 40 нафар қозоқ ватанпарварлари қамоққа олинади.

1937-38 йилларда қатағонлар тағин кенгроқ кўлам касб этади.

Бу йиллари маҳаллий Туркистон ойдинларини шимолга сургун қилиш, оммавий қатл қилиш фонида, бутун бутун халқлар бу ҳудудларга оммавий депортация қилана бошлади.

1937 йилнинг кузида юз минглаб корейцлар, турклар, эронликлар, курдлар ва озербайжонларнинг республикага сургун қилингани маълум.

Шунингдек Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Туркистон ҳудудларига немислар, греклар, чеченлар, ингушлар, карачойликлар, балкарлар, қрим татарлар, месхети турклари ва
бошқа халқлар депортация қилинди. Уларнинг сони бир миллион 200 мингдан ошиқдир.

Қозоғистонда бугун нишонланаётган хотира кунида 1986 йил декабр воқеалари қурбонлари ҳам эсланади.

Ўша йили олиб ташланган Қозоқ ССР саркотиби Д.Кунаев ўрнига Кремл тарафидан Колбиннинг мамлакатга рахбар этиб тайинланиши мамлакатда миллий оммавий норозиликларга сабаб бўлди.

Намойишлар шафқатсиз бостирилди. Қамоққа олинганлар сони 8,5 мингдан ошди.

Бироқ бу воқеа Қозоғистон мустақиллиги йўлидаги тамал тоши бўлди, орадан 5 йил ўтиб Қозоғистон мустақилликни қўлга киритди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
25 июн 2017
Президент Мирзиёев 13 июн кунги чиқишида Ўзбекистон адлия тизимида авж олган порахўрлик муаммосини кўтарди. «Прокуратуранинг 70 фоизини ишдан олиб ...
2 сентябр 2016
Таъзияни ТРТ давлат телеканали намойиш этди. «Ўзбек Президенти Ислом Каримов оламдан ўтди. Аллоҳ уни раҳматига олсин. Туркия Республикаси ўзбек ...
25 март 2018
Россия ва Хива хонлиги ўртасидаги Гандимиëн шартномасига кўра, 1873 йили Хива хонлигида қулдорлик бекор қилинди. Ўша йилнинг 12 августида ...
27 март 2017
Ўзбекистонда шу пайтгача кўкларга кўтарилиб мақталиб келинган таълим тизимининг асл аҳволи тўғрисида аччиқ ҳақиқатлар ошкор бўлаётгани, оммавиий ахборот воситаларида ...
Блоглар
23 апрел 2018
Нукус кўчасига бурилишдаги, олдинги винзавод рўпарасидаги озиқ-овқат дўконига қараб кетаяпман. Қарасам, байрамона кийинган милиционерлар, байроқча ...
23 апрел 2018
Айни кунларда Тошкентдаги умумтаълим мактабларида турникет ўрнатиш кенг кўламда, аксарият ҳолларда мажбурий тарзда бошлаб юборилган. ...
20 апрел 2018
Коллеж ўқувчисини урган урганчлик ўқитувчи Зебо Нафасова 14 апрель куни ишдан бўшатилди. Унинг ишдан кетишига ...