Вақт машинаси
26 апрел 2017

26 апрел – Тошкентда ер қимирлаб Ўзбекистон пойтахтининг катта қисми вайрон бўлган эди

1966 йил 26 апрель куни Тошкентда тонгги соат 5дан 22 дақиқа 53 сония ўтганда Рихтер ўлчови бўйича 8 баллик, магнитудаси 5,3 га тенг зилзила рўй берган эди.

zem5
Зилзила тонгги соат 5:22 да рўй берган эди

Зилзилашуносларга кўра, зилзиланинг вайрон этиш кучи ўта қудратли бўлган.

Шаҳарни тўла вайрон этилишдан фақат зилзила ўчоғи 8 километр ер остида бўлгани сақлаб қолгани айтилади.

Шунга қарамай, ўша пайтдаги Ўзбекистон ССР пойтахти марказининг камида 10 квадрат километри вайрон бўлгани ҳақида маълумот бор.

Ўша давр расмий маълумотига кўра, 2 миллион квадрат метр уй-жой, 236 маъмурий бино, 700 га яқин савдо ва жамоат овқатланиш шaҳобчалари, 26 коммунал хўжалик, 181 таълим муассасаси, 36 маданият ташкилоти, 185 тиббий ва 245 саноат бинолари вайрон бўлган. 78 минг оила ёки ўша пайтда Тошкентда яшаётган бир ярим миллион аҳолидан 300 мингдан ортиқроғи уйсиз қолди.

СССР ҳукумати ва иттифоқдош давлатлар мадади билан Тошкент 1968 йилга келиб тўла тикланди. Тошкент тубдан янгидан қурилган мегаполисга айланиб, аҳолиси сони 1,5 баробарга кўпайди.

Айни пайтда бутун собиқ СССРдан ҳар хил одамлар зилзилани бартараф қиламан деб келиб ўзи қурган уйда ўзи яшай бошлагани ҳам иддао қилинади.

Айтилишича келганлардан 70-80 фоизи Тошкентда қолиб кетган ва ерли халққа жуда кам иморат қуриб берилган.

Шу боис Тошкентнинг ўша пайтдаги этник таркиби 51 фоиздан кўпроқ русийзабон бўлиб қолгани айтилади.

Совет газеталари зилзила ҳақида

rasm1224Жумладан, «Совет Ўзбекистони» газетаси, 1966 йилнинг 30 апрел сонида, «Зилзила оқибатларини тугатиш республика ҳукумат комиссиясида» сарлавҳаси остида айрим маълумотлар келтирилган.

Жумладан, «ер қимирлаган пайтдан буён 2722 оила шикастланган уйлардан» … «вақтинча қариндош уруғларининг уйларига» кўчирилгани, «шикастланган кўпгина уйларнинг ҳовлиларида вақтинча яшаш учун чодирлар» ўрнатилгани» шунингдек «1000 оила янги уйларга кўчирилиши» режаланаётгани айтилган.

Шунингдек, газетада «СССР Қизил крест ва Қизил ярим ой комитети президиуми» табиий офатдан зарар кўрган Тошкент шаҳри аҳолисига 100 минг сўм ажратиш ҳақида қарор чиқаргани билдирилади.

«Совет Ўзбекистони»нинг 1-май сонида эса Ўзбекистон ҳукумати (ЎзбССР КП МК, Олий совет президиуми ва Министрлар Совети)нинг 1 май байрами муносабати билан Тошкент шаҳри аҳолисига, бугунги кунларни эслатувчи оҳангдаги баландпарвоз мурожаати босилган.

Газетанинг айни сонидан «Тошкент истиқболи» сарлавҳаси остида, «СССР Министрлар Совети раисининг ўринбосари, зилзила оқибатларини тугатиш Ҳукумат комиссиясининг раиси И.Т. Новиковнинг айтганлари» босилган.

Унинг сўзларига кўра, 1-май арафасида «бошпанасиз қолган оилаларнинг учдан бир қисми бошқа жойларга кўчирилган», СССР амалдори ўз «айтганлари»да ўша «бошқа жойлар» қаер эканигига изоҳ бермаган.

Газетанинг 4 май сони бош сарлавҳасида ҳам, Москва Қизил майдонидаги 1-май паради ҳақидаги Р. Я Малиновский нутқига кўзимиз тушади.

Тошкент зилзиласи ҳақидаги «Тошкентни қайта қурамиз» сарлавҳали материалэса бу сафар саҳифанинг энг пастида майда ҳарфларда берилган.

Газетанинг 4 май кунги сонида, яъни зилзиладан қарийб ўн кун ўтиб, СССР Саркотиби Л.И Брежнев ва бошқа ҳукумат вакилларининг фожеада ҳалок бўлганларга ҳамдардлик таъзияси босилган.

Газетанинг айни сонида, Фарғона водийсида юз берган 5-6 бал атрофида зилзила бўлгани ҳақида ҳам тафсилотларсиз кичик бир хабар берилган.
Ўзбек газеталарининг Тошкентда даҳшатли зилзила юз берган даврдаги сонларини ўқиркан, уларда шаҳарликларни ҳашарга чорловчи, ҳукумат сиёсатини мадҳ этувчи ва фактлардан кўра мафкура ва қуюқ пафосга йўғрилган мақолаларни кўрамиз.

Гўё Тошкентда даҳшатли зилзила юз берган 1966 йилдан буён, чорак аср давомида ўзбек ҳукумати сиёсатида ҳеч нарса ўзгармагандек таасурот қолдиради.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
3 март 2017
Сурхондарёда кундузи болалар жисмоний жазоланадиган, тунда эса фоҳишахонага айланадиган тўртта боғчадаги вазият акс этган тасвирлар ижтимоий тармоқни ларзага солди. ...
7 март 2017
Андижон шаҳрида яшовчи Ҳ. жуда келишган, кўркам йигит. Махалладошлари уни машҳур футболчи Криштиану Роналдуга ўхшатишади. Қўшниларининг айтишича, Ҳ. ақлли, ...
4 июл 2016
Айни кунларда Низомий номидаги педуниверситетнинг 1940-йилларда машҳур архитектор Е.Жмуйда лойиҳаси асосида қурилган биноси таъмирлаш баҳонасида вайрон қилинмоқда. Бино маданий ...
1 май 2016
Ўзбекистонда энг олий ҳукумат изни билан ягона монополист переференцияси берилган «General motors» устамаларига бошқа «ўғрибоши» эгалик қилиши режаланган кўринади. ...
Блоглар
21 феврал 2018
Улуғ шоир Матназар Абдулҳаким туғилганига бу йил 70 йил бўлади. У менинг дунёқарашимни ўзгартирган бир ...
20 феврал 2018
Фирибгарликда айбланаётган чинозлик тадбиркор, 40 ёшли Аҳмад Турсунбоев ва унинг шерикларига 16 февраль куни жиноят ...
19 феврал 2018
Ўзбекистондаги жўшқин сиёсий ўзгаришлар шу пайтгача мамлакатда энг қудратли куч бўлган Миллий хавфсизлик хизмати ўрнига ...