Вақт машинаси
20 июн 2017

20 июн – Ўзбекистонда Мустақиллик Декларацияси қабул қилинган кун

Бу кун Ўзбекистонда ҳақиқий маънода Мустақил Куни нишонланиши керак, чунки бундан 27 йил бурун, 1990 йили, Республика парламенти Мустақиллик Декларациясини эълон қилди.

Мустақиллик Декларацияси қабул қилинган сана дунёнинг аксарият мамлакатларида, жумладан Америкада (1776 йил, 4 июл) Россияда (1990 йил 12 июн) мустақиллик куни сифатида нишонланади, бироқ ўзбек халқи учун бу қоида истисно қилинади.

Ўзбекистонда Мустақиллик декларацияси қабул қилинган кун, байрам сифатида нишонланмайди. 26 йилдирки ўзбек ҳукумати бу муҳим санани халқ хотирасидан ўчиришга интилиб келади.

Ҳукумат наздида мустақиллик Ўзбекистонга гўё бир йилу тўрт ой ўтиб етиб келгандай…

Аслида эса, Каримов ҳукуматининг бу кунни эсламаслигига жиддий сабаблари бор.

Унутилган кун

Каримов ҳукумати наздида, 1990 йилнинг 20 июнида имзоланган Ўзбекистон мустақиллиги Декларацияси “арзимас бир оддий бир қоғоз”дир. Айни писанда мамлакат мустақиллиги Декларацияси муҳокама этилаётган ўша куни ҳам, Каримов ва Россия тарафдорлари томонидан Олий Кенгаш сессиясида бир неча бор такрорланган эди.

“Арзимас бир оддий бир қоғоз” деган калимани Совет Ўзбекистони мулозимларидан бири, ҳозирда мархум Шукрилла Мирсаидов саслантирган эди.

Бироқ, айни «қоғоз»нинг имзоланмаслиги халқни яна ҳам жиддийроқ инқилобий ҳаракатларга етаклашини англаган иқтидордаги ҳукумат ўта эҳтиёткор сиёсат қўллай бошлайди.

Аслида, ҳам тахтини ва ҳам бахтини куйдириши мумкин бўлган бу қоғознинг имзоланишида иштирок этмаслик учун Каримов Андижон вилоятига жўнаб кетади.

Декларация Олий Кенгаш сессиясидаги озчилик, “Эрк” Демократик партияси фракцияси ва 40 нафар фаол депутатлар шижоати билан билан имзоланди.

Айни шу икки жиҳат, мамлакатда Мустақилликнинг эълон қилинишида Ислом Каримовнинг иштирок этмагани ва мустақиллик ташаббускори мухолиф партия фаоллари бўлгани ҳукуматни 26 йилдирки “унутиш куйини” чалишга мажбур қилиб келади.

Мантиқсизликка айлантирилган мустақиллик

Бошқа томондан, ўзбек ҳукуматининг миллий мустақиллик куни сифатида 1991 йилнинг 1 сентябрини белгилашида катта бир сиёсий мантиқсизлик бор .

Иқтидордаги ҳукумат Мустақиллик кунининг нишонланишига асос қилиб, Ўзбекистон Олий Кенгашининг 1991 йилнинг 31 август куни қабул қилган қарорини келтиради.

Мустақиллик Декларацияси қабул қилинган пайтдан бир йилу тўрт ой ўтиб қабул қилинган айни ҳужжат, мамлакатда мустақилликни эълон қилиш тўғрисидаги бу қарор, бир томондан ҳукуматнинг узоқ вақт тараддудланганини кўрсатади.

Бошқа томондан эса бу давр аллақачон ортга элтувчи кўприклар ёндирилган, Россиянинг ўзи мустамлакаларидан воз кеча бошлаган давр эди.

Бу тараддудни тезлатган яна бир жиддий сабаб эса ўша йили, Каримов ҳукумати қўллаб қувватлаган 19 август путчининг мағлубиятга учрагани билан ҳам изоҳланади.

Тиш тирноғи билан миллий мустақилликка қарши туриб келган Ислом Каримов бу сафар айни қарорга имзо чекишдан парламентдаги барча депутатлардан кўра кўпроқ манфаатдор бўлиб қолган эди.

Каримов тарафдорлари наздида, мамлакатнинг империя истибдодидан холос бўлганини англатиши лозим бўлган 1991 йил имзоланган бу ҳужжат негизида тағин бир жиддий мантиқсизлик бор.

Чунки унинг имзоланишидан бир йил аввал Россиянинг ўзи ўз мустамлакаларидан холос бўлган кун сифатида 1990 йилнинг 12 июнини нишонлай бошлаган эди.

Айни шу куни Россия федерацияси Халқ депутатларининг илк съезди томонидан Мустақиллик Декларацияси қабул қилинган ва у РСФСР Олий Кенгаши раиси Борис Ельцин томонидан имзоланган эди.

Эҳтимол айни шу ҳужжат Ўзбекистондаги россияпараст ҳукуматни қуролсизлантирган, орадан бир неча кун ўтиб, қаттиқ қаршиликлар остида, бунинг устига Каримовнинг иштирокисиз мамлакат парламенти Мустақиллик Декларациясини имзоланишига эришган эди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
27 сентябр 2016
Жорий йилнинг 7 октябрида Тошкентда очилиши кутилган Замонавий санъат Биенналеси қолдирилгани ҳақида расмий бўлмаган хабарлар урчиди. Бу йилги Биеннале ...
3 январ 2017
Турк матбуотига кўра, террорчи хотини ва икки фарзанди билан 2016 йилнинг 20 ноябр куни Қирғизистондан Истанбулга учиб келган. Матбуот ...
16 март 2016
1968 йили АҚШ ҳукумати Вьетнамга 35 мингдан 50 мингача бўлган ҳарбий аскар жўнатишга қарор қилди. 16 март куни эрталаб, ...
29 апрел 2016
Ўзбек ҳукумати тепасидагиларга трамвайнинг асло кераги йўқ, ўзбек мулозимининг трамвай ёки велосипед миниши – уни кўчага чиқазиб сазойи қилиш ...
Блоглар
21 феврал 2018
Улуғ шоир Матназар Абдулҳаким туғилганига бу йил 70 йил бўлади. У менинг дунёқарашимни ўзгартирган бир ...
20 феврал 2018
Фирибгарликда айбланаётган чинозлик тадбиркор, 40 ёшли Аҳмад Турсунбоев ва унинг шерикларига 16 февраль куни жиноят ...
19 феврал 2018
Ўзбекистондаги жўшқин сиёсий ўзгаришлар шу пайтгача мамлакатда энг қудратли куч бўлган Миллий хавфсизлик хизмати ўрнига ...