Асосий мавзулар
12 ноябр 2019

12 ноябрь – Мурод Жўраев озод этилган кун

Ўзбекистон “Эрк” демократик партияси фаоли, жамоат арбоби ва парламент депутати, айни пайтда тинч сиёсий фаолияти учун қамалган дунёнинг энг кекса маҳкуми марҳум Мурод Жўраев 2015 йилнинг 12 ноябр куни 63 ёшида, ўлимидан икки йил бурун  турмадан озод этилган эди.

1994 йилнинг 18 сентябрида ҳибсга олинган Мурод Жўраев ноҳақ йигирма бир йил панжара ортида ўтирди. Дастлабки тўққиз йиллик жазо турли баҳоналар билан 12 йилга узайтирилди. Бу давр мобайнида уни муттасил қийноқларга тутишган ва у жиддий касал бўлган.

Ўзбек ҳукумати Жўраевнинг қийноқларга солгани, ўзбошимчалик билан унинг жазо муддати муттасил чўзиб келингани, унга турмада зарур тиббий ёрдамлар кўрсатилмаганлиги юзасидан фактлар астойдил ўрганиши керак, дейилади “Ҳьюман райтс уотч” (ҲРУ) инсон ҳуқуқлари ташкилоти эълон қилган баёнотда.

“Сўнгги йигирма бир йил Мурод Жўраев ва унинг оиласи учун мисли кўрилмаган жаҳаннам бўлди, – дейди ҲРУнинг Марказий Осиё бўйича тадқиқотчиси Стив Свердлов.

“Ўзбек ҳукумати энди Жўраевни қийноққа солган ва қамоқ муддатини ўзбошимчалик билан узайтирган шахсларни жавобгарликка тортиши лозим”.

Ҳибсга олингунига қадар Жўраев 1991-1992 йилларда парламент депутати, мухолифатдаги “Эрк” партиясининг таниқли арбоби, шунингдек, Қашқадарё вилояти Муборак тумани ҳокими бўлган.

“Жўраев Совет Иттифоқи қулатилгач, биринчилардан бўлиб Коммунистик партия шаҳар қўмитасини тарқатиб юборгани учун президент Каримов ғазабига дуч келган шахсдир”, дейилади ҲРУнинг матбуот релизида.

1994 йилнинг 18 сентябрда у Қозоғистонда ҳибсга олиб, Ўзбекистонга жўнатилганди. У ҳибсга олиш пайти қаттиқ калтакланади, қовурғалари синдирилади.

1995 йилнинг 31 майида Жўраев, жумладан, тақиқланган “Эрк” партиясига аъзо ёшларни ҳарбий тайёргарликдан ўтказган, деган туҳмат билан судланади. Ҳокимиятни ағдармоқчи бўлган, деган иддао билан дастлаб 12 йилга озодликдан маҳрум этилади, кейинчалик муддат 9 йилга туширилади.

“Ўзбек ҳукумати ўзининг потенциал танқидчилари сифатида кўрган кўплаб маҳкумларни муттасил жазолаб келган, уларнинг қамоқ муддатларини абсурд айбловлар билан асоссиз тарзда чўзиб келган”, дейди инсон ҳуқуқлари бўйича Халқаро ҳамкорлик ташкилоти (ИҲХҲ) директори Брижит Дюфар.

Ҳукумат ўзбошимча тарзда Жўраевнинг жазо муддатини 2004, 2006, 2009 ва 2012 йилларда тўрт марта “турма қоидаларини бузиш” айблови билан чўзиб келган.

Жўраевга қўйилган айбловлар сирасига “сабзини нотўғри тўғраганлик” ва казармага киришда “пойабзални нотўғри жойлаш” каби мантиқсиз сабаблар рўкач қилинган. Шу зайл у 21 йил Каримов турмасида қолган.

2011 йили Франциянинг АСАТ ташкилоти уни турмада қаттиқ қийноққа солишгани ва у сил касалига чалинганини билдирган. Жўраевнинг рафиқаси 2013 йили у билан учрашганида барча тишларининг тушиб кетгани, қийин овқатланаётгани, доимо боши ва ошқозон оғриғидан, ўнг қўли эса вақти-вақти билан жонсизланиб қолишидан шикоят қилган.

У сўнгги бор тергов чоғида уни турмада тирик сақлаб турган ягона нарса “муттасил узоқ давом этган маҳкумлиги даврида руҳан қўллаб -қувватлаб келаётган ўз рафиқасига бўлган миннатдорлик туйғуси” эканини билдирган.

Соғлиғи ёмонлиги ва елкасида кучли оғриқ борлигига қарамай, турма мулозимлари Жўраевни ғишт заводидаги оғир ишларга мажбур қилишган.

Мурод Жўраев 2017 йилнинг 4 декабрида Қашқадарё вилоятининг Муборак шаҳридаги уйида 65 ёшида вафот этган.

Қариндошларининг айтишича, Мурод Жўраев чой ичиб ўтирган вақтида тўсатдан жони узилган.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
30 март 2018
Тошкент шаҳри Ички ишлар бош бошқармаси бошлиғи Рустам Жўраев ижтимоий тармоқда милиция ходимларини ҳақорат қилганлар жазоланишини билдирди. ШИИББ маълумотларига ...
17 июл 2016
Амалга ошмаган ҳарбий тўнтариш ортидан 2745 судья лавозимидан четлатилди. Улар орасида Туркия Олий хакамлар кенгашининг 5 аъзоси бор. Улар ...
11 июл 2017
Президент Мирзиёевнинг мактабларни 11 йиллик тизимга қайтариш, бунинг учун коллежларни ёпиш таклифи Ўзбекистондаги кўпчилик томонидан олқишланмоқда. 18 июн куни ...
22 май 2018
Президент келиб кетгач, андижонликлар енгил нафас олишди. Бугун менимча раҳбарлар ҳам тўйиб ухлашган бўлишса керак. Халқимиз меҳмондўст, меҳмон кутиб ...
Блоглар
14 ноябр 2019
Кеча Лоланинг клипидан сўнг қўштирноқ ичидаги «маънавият» яна долзарб мавзуга айланди. Кўпчилик Лоланинг «исён»ини олқишлаган ...
6 ноябр 2019
Яқинда “Шарқ зиёкори” китоб дўконидан улуғ рус ёзувчиси Лев Толстойнинг “Жахон бестселлерлари” ( аслида “жаҳон” ...
3 ноябр 2019
1906 йилнинг 3 ноябрида Германиянинг Берлин шаҳрида ўтган Халқаро радиотелеграфия анжуманида SOS сигнали ҳалокатни билдирувчи ...