Асосий мавзулар
28 январ 2019

Тадбиркорларга хронометраж қўйилди

Янги йилдан бошлаб қўшимча қиймат солиғи жорий этилиши ортидан Ўзбекистонда тадбиркорларнинг солиқдан қочишга интилишлари янада кучайгани кузатилмоқда.

Сўнгги вақтларда ижтимоий тармоқларда пештахталари бўшаб ётган йирик супермаркетлардан олинган суратлар кўплаб чоп этилмоқда.

Иқтисодиётнинг бундай қийин аҳволга тушиши мутахассислар томонидан аввалдан башорат қилинганди.

Чунки ҚҚСнинг бирданига 20 фоиз этиб белгилангани кўпчиликни ҳушёр торттирган, нарх-наво ошиши қочиб бўлмас ҳолат эканлиги тахмин қилинганди.

Январь ойининг аввалида унчалик билинмаган бундай вазият ой охирлаганда яққолроқ кўзга ташлана бошлади. Зеро, ҚҚС залвори энди-энди билинмоқда.

Тошкентнинг энг йирик бозорларидан бўлмиш “Ўрикзор”да савдо қиладиган тадбиркорлардан бирининг айтишича, солиқчилар дўконда ўтирволиб, кунлик тушумларни ҳисоб-китоб қилмоқда.

“Бизга хронометраж тушди. Солиқчи кун бўйи дўконда ўтириб, ҳар бир тушган сўмни ҳисобламоқда. Хронометраж 2-3 кунлаб давом этяпти”, дейди тадбиркор.

Шу ўринда тадбиркорлар хронометраж деб атаётган амалиётнинг моҳиятини тушуниб олиш зарар қилмайди.

Хронометражнинг маъноси шуки, солиқ идораси вакили савдо объектида бир кунда қанча савдо қилинганини бевосита ҳисоб-китоб қилиб боради. Шундан сўнг мана шу тушумга қараб тадбиркорнинг йиллик савдо ҳажми миқдори ҳисобланади ва у шу асосда солиқ тўлашга мажбурланади.

Гап шундаки, йиллик савдо айланмаси 1 миллиард сўмдан ортиқ бўлган тадбиркорлик субъектлари ҚҚС тўлашга ўтказилди. “Ўрикзор”да эса бундай катта айланмага эга бўлган тадбиркорлар кўпчиликни ташкил этади.

Фоизи катта бўлган ҚҚСга ўтиш эса йирик тадбиркорларнинг фойдаси кескин камайишига олиб келишини айтмоқда савдогарлар.

“Одамлар хронометраждан қочишнинг йўлини қилишга уриняпти. Масалан, дўкон олдига ўзининг одамини қўйиб, катта миқдорда харид қиладиган эски мижозларни аста четга олиб, гапни тушунтириб, қайтариб юборишяпти.

Доимий мижозлар орасида бирданига 2-3, ҳатто 5-6 миллион сўмга товар оладиганлар бор. Ўшаларни астагина ортга қайтаришяпти. Бўлмаса, агар шу куни савдо 100 миллион бўлса, ўша асос қилиб олиниб, кейин солиқ уйимизни куйдириб юборади”, дейди “Ўрикзор”да савдо қилувчи тадбиркор “Элтуз” билан суҳбатда.

Худди шундай ҳолат умумий овқатланиш соҳасида ҳам кузатиляпти. Тошкентдаги кафелардан бирининг хўжайини унга нисбатан ҳам хронометраж амалиёти қўлланилганини айтди.

“Бир кунда 10 миллион сўм ҳисоблаяпти ва кунига банкка шунча пул топширасан, деяпти. Мен топган пулимнинг ҳаммасини банкка топширсам, кейин қандай ишлайман”, дейди кафе хўжайини.

Унинг айтишича, кунига 10 миллион сўмлик савдо қилгани билан гўшт, сабзавотлар каби кафе учун керакли маҳсулотларнинг ҳаммасини бозордан харид қилади. Банкка топширилган пулни эса барибир вақтида ололмайди. Натижада кафенинг иши юришмайди.

Тадбиркорлар ўзларини солиқ тўлашдан қочишга мажбур қилаётган ҚҚС балоси билан имкон қадар курашаётган бир пайтда давлатнинг тегишли идоралари бу янги солиқ сиёсатини оқлаш ҳаракатини давом эттирмоқда.

Жумладан, Давлат солиқ қўмитаси ихтиёрий равишда ҚҚС тўлашга ўтадиганлар учун “ягона солиқ тўлови суммаси бюджетга тўланиши лозим бўлган ҚҚС суммасига, лекин ягона солиқ тўлови суммасининг 50 фоизидан кўп бўлмаган миқдорга камайтириш тартиби сақланиб қолиниши”ни билдирди.

Лекин давлатнинг “ширин” сўзлари тадбиркорларни ишонтира олаётгани йўқ. Аксинча бўляпти ҳаммаси.

Зеро, бозор иқтисодиёти фойда кўришга асосланган. Тадбиркорнинг фойдасини камайтирадиган ҳар қандай янгилик эса иқтисодиётга тескари таъсир кўрсатади.

Баҳодир Шариф
Eltuz.com

Тағин ўқинг
13 апрел 2016
Ҳукумат ўз ҳисоботларида Ўзбекистонда инфляция йўқлигини исботлашга ҳарчанд уринмасин, реал воқелик бунинг аксини кўрсатмоқда. Eltuz.com таҳлилига кўра, ўтган ҳафта ...
5 октябр 2017
Президент Мирзиёев 30 сентябр куни Мактабгача таълим вазирлигини тузиш ҳақидаги фармонни имзолади. Фармонда, мамлакат бўйлаб боғчалар сонини кўпайтириш, мактабгача ...
18 декабр 2019
Тошкент шаҳри ички ишлар бош бошқармаси 16 декабрь куни тошкентлик 35 яшар Амир Шарифуллиннинг номаълум шахслар ўғирлаб кетиб калтаклашгани, ...
25 апрел 2019
Cиёсий маҳкум, бухоролик 35 яшар ҳуқуқ фаоли Ҳумоюн Раҳмоновнинг халқаро жамоатчиликка йўллаган видеомурожаати 23 апрель куни тармоқда эълон қилинди. ...
Блоглар
5 август 2020
Мирзиёев бошқарувида ташқи сиёсат бир томондан Россия ва унинг геосиёсати билан боғлиқ муносабатлар миллий манфаатлар ...
4 август 2020
Ўзбекистонда турли матнларда, контекстларда, ҳатто расмий ҳужжатларда кўп ишлатиладиган “буюк аждод” тушунчасидан воз кечиш керак, ...
2 июл 2020
6-синфда ўқирдим, Кампучияда давлат тўнтариши бўлиб ҳукуматга Пол Пот раҳбарлигидаги “Қизил кхмерлар” келганини, улар бутун ...