Асосий мавзулар
27 март 2019

Асанов формати: Хоразм лазгиси кўплар ўйлагандек қадимий эмас

Тарихчиларимиз ўтмиш қадриятларини мумкин қадар қадимийлаштиришни яхши кўриши сир эмас. Қадимийлик, минг йиллар ҳақидаги таъкидларни ўйламай, ҳеч бир фактсиз келтиришларга кўп бора гувоҳ бўлганман. Хоразм лазгиси ана шундай “қадимийлаштириш” қурбонидир.

Баъзи тадқиқотчилар лазгини ҳатто уч минг йиллик санъат деб юборганига гувоҳ бўлганман. Аслида-чи?

Аслида лазги хонлик даврида ишлаб чиқилган. Номидан ҳам маълумки, у Кавказ халқлари рақси – лезгинкага тақлидан яратилган.

Лазгилар (бугун руслашган “лезгин” шакли ишлатилади) – Кавказнинг энг йирик халқларидан. Ўтган асрларда лазги деганда нафақат бугунги лазгилар (кюрели халқи), балки уларга қардош бошқа майда халқлар ҳам тушунилган.

XVII-XIX асрларда Хива ва Бухорога гуруҳ-гуруҳ бўлиб лазгилар кўчиб келган. Масалан, Бухорода 1820-йилларда 2-4 минг лазги яшаган. Уларнинг асосий қисми пойтахт шаҳарларда ўрнашган.

Лазгилар тўй ва байрамларида миллий куйларини ижро этиб, рақсга тушишган. Айниқса, секин бошланиб, тезлашиб кетадиган мусиқа (бугунги лезгинка) машҳур бўлган.

XIX аср иккинчи ярмида анча фаоллашган хоразмлик мусиқачилар мана шу мусиқа билан танишиб, унинг модели асосида ўзбек лазгисини яратишган.

Бугунги кунда лазги нафақат Хоразмда, балки бутун Ўзбекистонда севимли тўй мусиқаси ҳисобланади. Кўриб турганингиздек, халқ меҳрини қозониш ва анъана тусига кириш учун жуда қадимий бўлиш шартмас.

P.S: Лазги ҳақидаги постимни қабул қилолмай, шахсийда норозилик билдираётган акалар!

Лазги XIX асрда пайдо бўлганига мен айбдормасман. Бу факт сизга жуда ёқмаса, уч минг йил олдинга қайтиб, лазгини бошқатдан яратиб келинг. Мен бу масалада сизга ҳеч қандай ёрдам беролмайман.

Эльдар Асанов,
Телеграмдаги «Асанов формати» блогери

Тағин ўқинг
7 январ 2016
Боз устига электр токи ва газ таъминотидаги узилишлар боис шифохоналардаги аҳвол оғирлашиб бораётгани тилга олинмоқда. Рассом Элсевар ўзбек касалхоналаридаги ...
7 феврал 2018
Мустақилликнинг илк йилларида Ўзбекистон президенти Ислом Каримов шўролар даврида республикани узоқ йиллар бошқарган Шароф Рашидовнинг номини гўёки оқлашга қаратилган ...
1 феврал 2016
2016 йил 27 январь куни BJ’s Wholesale Club чакана савдо компанияси Пахта мажбурияти (Cotton Pledge)га имзо чеккан 200 дан ...
5 март 2018
Бобомурод Абдуллаевнинг суди бўйича “Элтуз” нашри олган сўнгги маълумотга кўра, собиқ сиёсий маҳкум Муҳаммад Бекжон қамалган ҳамкасбининг оиласига далда ...
Блоглар
26 июн 2019
Ниҳоят 23 июнь куни Истанбул шаҳри ҳокимлиги учун қайта сайлов бўлиб ўтди. Истанбул шаҳри ҳокимлиги ...
3 июн 2019
28 май куни Тошкентда ўтган конференцияда президентнинг тўнғич қизи Саида Мирзиёева маҳаллий оммавий ахборот воситаларининг ...
23 май 2019
Лас-Вегас – гуноҳлар шаҳри. Аҳолиси ярим миллион, даромади казино ва қимордан келадиган бу шаҳарда бир ...