Асосий мавзулар
27 март 2019

Асанов формати: Хоразм лазгиси кўплар ўйлагандек қадимий эмас

Тарихчиларимиз ўтмиш қадриятларини мумкин қадар қадимийлаштиришни яхши кўриши сир эмас. Қадимийлик, минг йиллар ҳақидаги таъкидларни ўйламай, ҳеч бир фактсиз келтиришларга кўп бора гувоҳ бўлганман. Хоразм лазгиси ана шундай “қадимийлаштириш” қурбонидир.

Баъзи тадқиқотчилар лазгини ҳатто уч минг йиллик санъат деб юборганига гувоҳ бўлганман. Аслида-чи?

Аслида лазги хонлик даврида ишлаб чиқилган. Номидан ҳам маълумки, у Кавказ халқлари рақси – лезгинкага тақлидан яратилган.

Лазгилар (бугун руслашган “лезгин” шакли ишлатилади) – Кавказнинг энг йирик халқларидан. Ўтган асрларда лазги деганда нафақат бугунги лазгилар (кюрели халқи), балки уларга қардош бошқа майда халқлар ҳам тушунилган.

XVII-XIX асрларда Хива ва Бухорога гуруҳ-гуруҳ бўлиб лазгилар кўчиб келган. Масалан, Бухорода 1820-йилларда 2-4 минг лазги яшаган. Уларнинг асосий қисми пойтахт шаҳарларда ўрнашган.

Лазгилар тўй ва байрамларида миллий куйларини ижро этиб, рақсга тушишган. Айниқса, секин бошланиб, тезлашиб кетадиган мусиқа (бугунги лезгинка) машҳур бўлган.

XIX аср иккинчи ярмида анча фаоллашган хоразмлик мусиқачилар мана шу мусиқа билан танишиб, унинг модели асосида ўзбек лазгисини яратишган.

Бугунги кунда лазги нафақат Хоразмда, балки бутун Ўзбекистонда севимли тўй мусиқаси ҳисобланади. Кўриб турганингиздек, халқ меҳрини қозониш ва анъана тусига кириш учун жуда қадимий бўлиш шартмас.

P.S: Лазги ҳақидаги постимни қабул қилолмай, шахсийда норозилик билдираётган акалар!

Лазги XIX асрда пайдо бўлганига мен айбдормасман. Бу факт сизга жуда ёқмаса, уч минг йил олдинга қайтиб, лазгини бошқатдан яратиб келинг. Мен бу масалада сизга ҳеч қандай ёрдам беролмайман.

Эльдар Асанов,
Телеграмдаги «Асанов формати» блогери

Тағин ўқинг
13 декабр 2018
Шу кунларда кўплаб нашрлар Гулнора Каримованинг Ўзбекистон ҳукуматини моддий қўллаб-қувватлаш ниятида экани ҳақида ёзишди.   Жамиятдан ҳамон ёпиқ сақланаётган Ислом ...
8 апрел 2015
Тошкентла “Style.uz” санъат ҳафталиги ўтмоқда – президент тўнғич қизининг дабдабали эрмаги, айни пайтда эса пахта далаларида болалар ўлмоқда, дея ...
16 феврал 2017
Россия матбуоти, 14 феврал куни Калининград аэропортида ёнида 15 кг қурути бўлган Ўзбекистон ватандоши ушлангани ҳақида хабар берди. Маълум ...
24 апрел 2018
Туркманистон президенти Гурбангули Бердимуҳамедовнинг Ўзбекистонга ташрифи муносабати билан 24 апрель куни Хоразм вилоятида минглаб талаба ва ўқувчи кўчаларга чиқарилиб, ...
Блоглар
18 сентябр 2019
Шу кунларда ЎзА журналисти Анора Содиқова ўзбек тилининг Ўзбекистонда ривожланишини қўллаб чиқишлар қилди. Таниқли ўзбек ...
11 сентябр 2019
Ибтидосида айтай, мен шоир ёки бастакор, ё-да ҳофиз эмасман. Шеърга ўхшаган бир нарсаларни ёзиб, уларга ...
6 сентябр 2019
“Орамиздан чиқса гар миллатни яхши севгувчи, биз они душмон билиб, таффонча бирлан отамиз”. Бу мисраларни ...