Асосий мавзулар
17 феврал 2020

Янги Гдлянга эҳтиёж пайдо бўляптими?

Ўзбекистонда тобора оммавийлик касб этаётган, “президент ташаббуси” билан ташкил этилаётган кластерлар пахтани қўшиб ёзишнинг олдинги сафларида бормоқда. 

Маҳаллий матбуотда эълон қилинган маълумотларда айтилишича, 2019 йилда республика бўйлаб қарийб 143 минг тонна пахта қўшиб ёзилган. Шундан 120,6 минг тоннаси пахта ишлаб чиқаришлари ва кластерлар ҳиссасига тўғри келади. 

Бу ҳали аниқлангани. Ўзбекистонда пахта ҳосилини қўшиб ёзиш янгилик эмас. Ҳали совет замонидаёқ бу иллат кенг қулоч ёзган эди. 

Мустақилликни қўлга киритган Ўзбекистонда эса пахтани қўшиб ёзиш доимий равишда мавжуд бўлса-да, ҳар доим яшириб келинган, лекин ҳамма биладиган иллат эди. 

Совет даврида қўшиб ёзишнинг ташаббускорларидан бири бўлган марҳум диктатор Ислом Каримов бу иш бўйича совет прокурори Тельман Гдлян ва жамоаси қамаган инсонларни гўёки оқлаш ҳаракатлари билан ўзига обрў орттирганди. 

Ҳолбуки, ЎзССРда Давлат режа қўмитаси раиси, молия вазири лавозимларида ишлаган Ислом Каримовнинг нафақат қўшиб ёзишда олдинги сафларда бўлгани, балки пулни Москвага ташигани замондошлари хотирасида сақланиб қолган. 

Зеро, у эгаллаган лавозимлар шундай қилишни тақозо этарди ва марҳум юртбоши вазифасидан келиб чиқадиган ишларни сидқидилдан бажарган.

“У аслида ўзининг номини оқлаш учун қўшиб ёзишда айбланганларни қамоқдан чиқариш ҳаракатларини бошлаб юборди, – дейди “Элтуз” билан суҳбатлашган кекса колхоз раисларидан бири. – Чунки қўшиб ёзиш бор эди ва Ислом Каримов унинг бошида турганлар бири эди. 

Гдлян ва жамоаси аксарият айбдорларни қамади. Аммо у бу ишни қўшиб ёзиш ортидан семирган ўзбек бойларини талашга айлантириб юборди. 

Бундай ишни СССРнинг ҳар қандай республикасида бошлаш мумкин бўлса-да, фақат ЎзССРга нисбатан айблов бутун миллатга нисбатан ҳақорат сифатида қабул қилинди”.

Унинг сўзларига кўра, Ислом Каримов, аввало, ўзи иштирок этган жиноятлардаги шерикларини қутқарди. Исботи шуки, унинг ҳукмронлиги даврида бундай жиноятга одатий ҳол сифатида қаралиб, қонунбузарлик бугунги кунларимизгача давом этиб келмоқда. 

Пахтачилик соҳасидаги мажбурий меҳнатни йўқ қилиш, уни механизациялашни кучайтириш, фермер хўжаликлари манфаатдорларини ошириш мақсадида ташкил этилган кластерлар тизими ҳам қўшиб ёзишда етакчилар қаторига қўшилгани, афсуски, ачинарли ҳолат.

Янги тизим бу борада бошланган эзгу ишларга соя солмоқда ва Каримов тузумининг сарқитларини йўқотишга қаратилган сиёсат обрўсига путур етказмоқда. 

“Агар ҳозирданоқ кластерларнинг ноқонуний ҳаракатларига нисбатан жиддий чоралар кўрилмаса, эртага бу тизим ҳам “ўзбекчалашиб”, муайян тўдаларнинг ноқонуний бойиши манбаига айланиб қолади”, дейди совет давридаги қўшиб ёзиш иллатларининг бевосита гувоҳи бўлган собиқ колхоз раиси “Элтуз” билан суҳбатда. 

Маълум бўлишича, аниқланган қўшиб ёзишларнинг энг кўпи Сурхондарё, Фарғона, Тошкент ва Жиззах вилоятлари ҳиссасига тўғри келади. 

Агар ҳар бир кило қўшиб ёзилган пахтага ўртача 1000 сўмдан ҳақ тўланган, деб ҳисобланса, йўқ пахта учун қарийб 143 миллиард сўм тўлаб берилган бўлиб чиқяпти. 

2019 йилда 1 тонна пахтанинг давлат хариди нархи қўшимча қиймат солиғи билан бирга 4 млн 300 минг сўм этиб белгиланган бўлиб, йўқ пахта учун кимларгадир деярли 615 миллиард сўм ажратиляпти. 

Иккита суммани қўшсангиз, 757 миллиард сўмдан ортиқ маблағ давлатдан ўғирланганини ёзяпти маҳаллий нашрлар.

Хўш, халқнинг бунча пулини ким еб кетяпти? Бунинг учун ким жавоб беради? 

Афсуски, ҳали бу каби саволларга жавоб топилгани йўқ ва ҳеч ким жавоб беришга шошилмаяпти ҳам.

Бундан хулоса шуки, айбдорларнинг бир учи сўзсиз юқори доираларга бориб боғланади!

Eltuz.com

Тағин ўқинг
22 июн 2016
Рассом Туз ва Элсеварлар қаторига Кирпи тахаллуси билан ижод қиладиган ëш рассом ҳам қўшилди. Шу кунларда Тошкентда истиқомат қиладиган ...
8 апрел 2015
Тошкентла “Style.uz” санъат ҳафталиги ўтмоқда – президент тўнғич қизининг дабдабали эрмаги, айни пайтда эса пахта далаларида болалар ўлмоқда, дея ...
6 апрел 2016
Рассом Элсевар яна бир бор Eltuz.com муштарийлари эътиборини Ўзбекистондаги ҳукумат амалдорлари томонидан амалга ошираётган ёввойилик, мамлакатнинг экофондини йўққа чиқаришга ...
17 декабр 2020
Рассом Элсевар карикатураси
Блоглар
3 январ 2023
Улуғ ўзбек шоири ва муҳолифат лидери Муҳаммад Солиҳ билан суҳбатнинг 20-қисмида журналистнинг «Адабиёт нима?» деган ...
25 декабр 2022
Улуғ ўзбек шоири ва муҳолифат лидери Муҳаммад Солиҳ билан суҳбатнинг 18-қисмидан 90-йилларда таниқли адабиётшунос Иброҳим ...
20 декабр 2022
Улуғ ўзбек шоири ва муҳолифат лидери Муҳаммад Солиҳ суҳбатнинг 17-қисми мухолифат ва ҳокимиятнинг келажаги ҳақида ...