Кўзқараш
16 июн 2020

Ўзбек давлатчилиги Шайбонийхондан бошланганми?

1947 йилда чоп этилган илк “Ўзбекистон халқлари тарихи” II жилдининг мундарижасидан бир парча. Бундан нима хулоса қилишимиз мумкин?

– ўзбек давлатчилиги XVI асрдан бошланяпти;

– у даврдаги ўзбеклар тарихчиликда шунчаки “ўзбеклар” деб аталяпти.

Кейинги давр тарихчилигида қандай ўзгаришлар бўлган?

– ўзбекларни фақат Шайбонийхон ўзбекларига боғлаб қўймаслик учун уларни “кўчманчи ўзбеклар” деб аташ урф бўлган. Бундай терминологик фокус ёрдамида ўзбек тарихчилиги “биз Шайбонийхон ўзбекларидан олдинги халқлар авлодимиз”, дейиш имконини топган, айни пайтда қозоқ, қорақалпоқ, татар ва ҳоказо халқлар тарихчиларига ҳам бу маъқул тушган – ўтмишда Олтин Ўрда халқи ўзбек деб аталгани уларга ёқмас эди, шунинг учун улар ҳозиргача “кўчманчи ўзбеклар” атамасини зўр бериб ишлатишади, уларнинг бугунги ўзбекларга алоқадор эмаслигини/кам алоқадорлигини таъкидлашади;

– ўзбек давлатчилиги XVI асрдан эмас, милоддан аввалги VII асрдан бошланади, деган постулат илгари сурилган, чунки юқоридаги аргумент ёрдамида бугунги ўзбекларни бу ҳудудларда минг, уч минг, ўн минг йил олдин яшаган халқларга боғлаш имкони туғилди.

Қайси нуқтаи назар тўғрилиги ҳақида баҳс юритмайман (мутлақ ҳақиқат йўқ ўзи). Айтмоқчи бўлганим – бугунги расмий “миллий” ўзбек тарихи доим ҳам бугунгидай бўлмаган, ўтмиш, тарих, уни бугун қандай қабул қилишимиз йиллар давомида ўзгартириб борилган.

Эльдар Асанов,
Телеграмдаги «Асанов формати» блогери

Тағин ўқинг
10 октябр 2016
Ёдномаларни шоир ва ёзувчилар битсин экан. Чунки уларнинг тафаккур доираси бошқаларникидан кўра кенгроқ бўлади. Шу кунларда марҳум президент Ислом ...
20 декабр 2016
Ўтган ҳафта бирданига тўртта вилоят ҳокими ишдан бўшатилди. Ундан илгари ҳам бир қанча эски амалдорлар янгиларига алмаштирилган эди. Таҳлилчиларга ...
20 июн 2016
Қирғиз матбуотининг билдиришича, 18 июн куни милицияга мурожаат қилган жалолободлик аёл, қишлоқ масжиди имомининг ўз ўғлини зўрлагани ҳақида ариза ...
6 ноябр 2020
 Ойна – менинг энг яхши дўстим. Чунки йиғлаган пайтим у ҳеч қачон кулмайди. Мана, ҳафта бир айланди ва яна ...
Блоглар
1 декабр 2020
«Ошин» – 1983 йилда Японияда суратга олинган кўп қисмли фильм. Бош ролларда Нобуко Отова, Юко ...
25 ноябр 2020
Кузда кетиб кузда қайтдим Совет Армияси сафидан. Бизни армия сафига олий ўқув юртларининг кундузги бўлимидан ...
24 ноябр 2020
“Ҳумо” номли учоқ ширкати ҳақида гап чиқиши билан эронлик дўстларим ўзбекларни плагиатда айблади. Эронда “Ҳумо” ...