Asosiy mavzular
4 mart 2019

“Har bahorda shu bo‘lar takror…” Yana Zulfiya mukofoti haqida

Ha, yana yozamiz, yozaveramiz. Toki bu mukofot o‘z oldiga qo‘yilgan maqsadni ado etmaguncha, ya'ni yosh qizlarning kelajakka motivatsiyasini oshirishga xizmat qilmaguncha yozaveramiz. Hozircha u motivatsiyani tushiryapti…

Erta-indin g‘oliblar ro‘yxati e'lon qilinadi. Lekin keng jamoatchilik tanlov jarayoni qanday o‘tganini bilmaydi, ro‘yxatni ko‘rib, kimlarnidir taniydi yo tanimaydi. Keyin ijtimoiy tarmoqda norozi ishtirokchilarning chiqishlari boshlanadi: jarayon nohaq o‘tgani, korruptsiyalashgani, g‘oliblikni falon pulga sotib olish mumkinligi va hokazo iddaolar avjiga chiqadi.

Xullas, bahorning ilk kunlaridagi mavsumiy-an'anaviy mojaro pallasi yaqin. Bu faqat yiqilib kurashga to‘ymaganlarning odatiy janjali, o‘tadi-ketadi deb qo‘yaverish ayrim qitmir savollarga ko‘z yumishdek bo‘lib tuyulyapti-da.

Zulfiya nomidagi mukofot – imtiyozi ko‘p mukofot. Yana yosh qizchalarga, tavakkaliga, kredit sifatida beriladigan mukofot.

Endi o‘ylab ko‘raylik: qariyb 20 yildan beri berilgan shu kreditlarning qanchasi qaytdi? Ya'ni mukofot olgan 300 dan ortiq qizdan bugun nechtasi ilg‘or ayolga aylandi? Qancha olima, deputat, rahbar, chempion, tadbirkor… ayol yetishib chiqdi ulardan? Mamlakatimizning gender tenglik bo‘yicha xalqaro reytingdagi pozitsiyasini ko‘rdinglarmi? Biz shu mukofot orqali qizlarni rag‘batlantiryapmiz, ulardan kelajakda yetakchi, ilg‘or ayollar yetishib chiqishiga zamin yaratyapmiz, deb o‘zimizni aldamayapmizmi?

Birgina OTMga imtihonsiz davlat grantiga qabul qilinishining o‘zida qancha gap bor. Bir necha yillar avval, adashmasam, Alisher Nazar shu imtiyoz bekor qilinishini taklif etgandi. Lekin taklif ijtimoiy tarmoqdagi qizg‘in bahslardan nariga o‘tmadi.

Ammo Zulfiya mukofoti atrofidagi mojarolarni o‘rgansangiz, hamma yo‘llar negadir shu imtiyozga olib boraveradi.

Chunki tajribadan bilamizki, qaerda imtiyoz bo‘lsa, korruptsiya o‘sha yerni bexato topib boradi. OTMga kirish naqadar qiyinligini ham bilamiz.

Shu sababli ham ikkita muhim masalani hal qilib olishimiz kerak.

Birinchi masala – mukofotning maqsadga muvofiqligi. Bizga bu mukofot kerakmi? Balki ushbu mablag‘dan boshqa samaraliroq usulda foydalanib qizlarimizni rag‘batlantirarmiz? Qizlar uchun imtiyozli ta'lim grantlari, biznes kreditlar, oliy o‘quv yurtlari qoshida oilali talaba qizlarning farzandlari uchun bog‘chalar va hokazolarga sarflarmiz.

Yo‘q, bu davlat mukofoti, u katta ramziy ma'no tashiydi, u bizga kerak, deydigan bo‘lsak, unda chindan ham ramziy mukofot bo‘lsin. Zulfiya nomidagi mukofot tashigan RAMZ qadrli bo‘lsin, uning imtiyozlari emas (ko‘ramiz, shunda ushbu mukofot atrofida hozirgidek ajiotaj bo‘larmikin).

Ikkinchi masala – tanlov jarayonining shaffofligi. U maksimal darajada bo‘lishi kerak. Tanlov uchun mas'ul tashkilotlar hozirgacha jarayonni shaffoflashtirish borasida biron harakat qilganlarini shaxsan men ko‘rmadim. Aslida xalqning puliga o‘tadigan har qanday tanlov jamoatchilik nazorati ostida kechishi kerak.

Takliflarim:
1. Ishtirokchilarning hujjat topshirishini elektron shaklga o‘tkazish.

2. Tanlovni onlayn tarzda o‘tkazish (buning uchun maxsus portal ochish). Bunda istagan inson ishtrokchining sahifasiga kirib qilgan ishlari, portfoliosi, biografiyasi, erishgan natijalarini ko‘rishi, tanlov jarayonidagi suhbatlar va boshqa sinovlarni kuzatishi mumkin bo‘lsin.

3. Tanlov hay'ati tarkibi va baholash jarayoni ham ochiq bo‘lishi kerak.

4. G‘oliblarning grant asosida o‘qishga kirishi masalasini yana ko‘rib chiqish lozim.

Xullas, ozodlikka chiqqan Sharq ayollari adolat istaydur.

Bloger Shahnozaxon

relaxed @shahnozxon

Tag‘in o‘qing
8 sentyabr 2015
Bugun nemislar ochiq qalblar bilan qochqinlarni kutib olishmoqda. “Berlinda men Refugers welcome – Qochqinlar xush kelibsiz! degan shiorlarni ko‘raman. ...
23 noyabr 2018
Urganch tumani fuqarolik ishlari bo‘yicha sudi jurnalist Bobojonovlarning da'vosi bo‘yicha 23 noyabrga belgilangan sud majlisini noma'lum muddatga qoldirdi. Bobojonovlarning ...
7 oktyabr 2019
Men 10 kunlik qamoqdan uyga kelgan zahotim intervyu berganimda Shabnamning taqdiridan mutlaqo bexabar edim. Mening Shabnam haqida shu kungacha ...
22 aprel 2020
Joriy yilning mart oyida Jeneva ko‘li sohilida joylashgan muhtasham Vilson saroyida (Wilson Palais) O‘zbekistondagi inson huquqlari masalalari muhokama qilindi. U yerda BMT Inson huquqlari ...
Bloglar
24 noyabr 2020
“Humo” nomli uchoq shirkati haqida gap chiqishi bilan eronlik do‘stlarim o‘zbeklarni plagiatda aybladi. Eronda “Humo” ...
20 noyabr 2020
Bugun kechqurun gazim yonmadi, o‘zi shundoq ham past yonardi. O‘tin-ko‘mir g‘amlamagandim. Kichkina elektrpech o‘zini o‘zi ...
18 noyabr 2020
Ertalab mosh sotdim. Ko‘p emas, besh yuz kilo. Moshimni sotib olgan tadbirkor yigit: “Moshning pulini ...