Ko‘zqarash
16 iyun 2020

O‘zbek davlatchiligi Shayboniyxondan boshlanganmi?

1947 yilda chop etilgan ilk “O‘zbekiston xalqlari tarixi” II jildining mundarijasidan bir parcha. Bundan nima xulosa qilishimiz mumkin?

– o‘zbek davlatchiligi XVI asrdan boshlanyapti;

– u davrdagi o‘zbeklar tarixchilikda shunchaki “o‘zbeklar” deb atalyapti.

Keyingi davr tarixchiligida qanday o‘zgarishlar bo‘lgan?

– o‘zbeklarni faqat Shayboniyxon o‘zbeklariga bog‘lab qo‘ymaslik uchun ularni “ko‘chmanchi o‘zbeklar” deb atash urf bo‘lgan. Bunday terminologik fokus yordamida o‘zbek tarixchiligi “biz Shayboniyxon o‘zbeklaridan oldingi xalqlar avlodimiz”, deyish imkonini topgan, ayni paytda qozoq, qoraqalpoq, tatar va hokazo xalqlar tarixchilariga ham bu ma'qul tushgan – o‘tmishda Oltin O‘rda xalqi o‘zbek deb atalgani ularga yoqmas edi, shuning uchun ular hozirgacha “ko‘chmanchi o‘zbeklar” atamasini zo‘r berib ishlatishadi, ularning bugungi o‘zbeklarga aloqador emasligini/kam aloqadorligini ta'kidlashadi;

– o‘zbek davlatchiligi XVI asrdan emas, miloddan avvalgi VII asrdan boshlanadi, degan postulat ilgari surilgan, chunki yuqoridagi argument yordamida bugungi o‘zbeklarni bu hududlarda ming, uch ming, o‘n ming yil oldin yashagan xalqlarga bog‘lash imkoni tug‘ildi.

Qaysi nuqtai nazar to‘g‘riligi haqida bahs yuritmayman (mutlaq haqiqat yo‘q o‘zi). Aytmoqchi bo‘lganim – bugungi rasmiy “milliy” o‘zbek tarixi doim ham bugungiday bo‘lmagan, o‘tmish, tarix, uni bugun qanday qabul qilishimiz yillar davomida o‘zgartirib borilgan.

Eldar Asanov,
Telegramdagi «Asanov formati» blogeri

Tag‘in o‘qing
17 oktyabr 2020
15 iyul kuni Sirdaryo viloyatining Sayxunobod tumanida 8 yoshli qizni 29 yoshli M.Z. erkak maktab hojatxonasida zo‘rlamoqchi bo‘lgan. Bu ...
30 yanvar 2024
Ko‘plab mutaxassislar, biznesmenlar va ekspertlar fikrini o‘rganib chiqqan Xalqaro Transperensi Interneshnl tashkiloti 30 yanvar kuni dunyoning 180 mamlakatini qamragan ...
7 noyabr 2023
Inqilob bo‘lgan kun – 7 noyabr SSSRning eng asosiy bayrami edi. Bugun O‘zbekistonda bu tantana mutlaqo unutilgan, ba'zi qari-qartanglargina ...
31 dekabr 2020
«Eltuz» rassom Elsevardan Yangi yil archasiga bag‘ishlangan navbatdagi suratni taqdim qiladi. Korruptsioner o‘zbek amaldorlari: «Sigir yili kelyapti, xalqni sog‘amiz». ...
Bloglar
28 may 2024
Men millatchi emasman! Lekin qaytadan ta'mirlatilgan va Toshkent shahrining sobiq hokimi J. Ortiqxo‘jaev tomonidan Pasxaga ...
11 may 2024
1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi. ...
6 may 2024
Hayrli kun! Urganch shahrida yashayman. Bugun quyidagi voqea yuz berdi: men avtobusda telefonda gaplashib turgandim. ...