Asosiy mavzular
11 may 2022

11 may – Stalin qrim tatarlarini surgun qilishga qaror berdi

1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi.

Qrim tatarlarining deportatsiya qilinishiga asos bo‘lgan hujjat

Ayni hujjat asosida yarim orolning aksariyat aholisi – 150 ming qrim tatari bir kunda O‘zbekistonga majburiy ko‘chirildi.

Mudofaa qo‘mitasining GOKO-5859 raqamli bu qaroriga Lavrentiy Beriyaning urush paytida qrim aholisi orasida «dizertirlik, kollaboratsionistik va dushmanona kayfiyat» haqidagi alohida hisoboti asos qilib olingan.

Qrim tatarlarini O‘zbekistonga majburiy ko‘chirish amaliyoti 1944 yilning 18-20 mayida amalga oshirildi.

Urush haqiqatlari

Aslida Ikkinchi jahon urushi payti 85 447 nafar qrim tatari okkupatsion armiya tomonidan Germaniyaga haydab ketilgan, 71 921 odam qatl qilingandi.

Urushdan keyin esa Stalin buyrug‘i bilan Qrimda xalq dushmani sifatida gumon qilingan minglab shaxslar hibsga olingan va qatl etilgan.

Qrim tatarlarini majburiy ko‘chirish va undan keyingi amaliyotlar chog‘ida ularning ko‘plari qurbon bo‘lganiga oid hujjatlar saqlangan.

Jumladan, O‘zSSR KP(b) MQ Qrimdan «ko‘chirilganlar»ning dastlabki davrda «qoniqarsiz sharoitlarda» yashashgani, bu ular orasida o‘lim darajasining oshishiga sabab bo‘lganini bildirgan.

Mazkur hujjatga ko‘ra, 16 ming odam, ya'ni O‘zbekistonga ko‘chirilganlarning 10 foizi shu davrda halok bo‘lgan.

Qrim tatarlarining kamroq qismi (30 ming nafari) Molotov, Sverdlovsk, Gorkiy viloyatlariga va Mariy ASSRdagi o‘rmon xo‘jaliklarida ishlashga jo‘natilgan.

Qolganlari esa Boshqirdiston ASSR, Gurev, Ivanova, Kostroma, Kemerova va Kirov viloyatlariga surgun qilingan.

Ular qishloq xo‘jaligi, baliqchilik, qurilish va ko‘mir konlaridagi ishlarga jalb qilinishgan.

2014 yilga kelib esa Putin Rossiyasi tomonidan Qrim tag‘in ishg‘ol qilindi. Biroq bu alohida mavzu.

Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
20 yanvar 2020
Bosh vazir Abdulla Aripov 18 yanvar kuni 2020 yilda Humo Air davlat aviakompaniyasi tashkil etilishini e'lon qildi. Uning so‘zlariga ...
21 yanvar 2019
Zeromax kompaniyasining sobiq rahbari Mirodil Jalolovning ozodlikka chiqarilishi O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoevning Germaniyaga rasmiy tashrifiga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Mazkur ...
26 fevral 2016
Ertaga shanba, kimlardir dam oladi. Lekin odamlar sog‘lig‘i uchun javobgar O‘zbekiston tibbiyot tizimining aksariyat xodimlari bundan mustasno. Ular tom ...
22 noyabr 2019
O‘tgan hafta «Milliy tiklanish» partiyasi Qashqadaryoda neft ishlab chiqarayotgan «Lukoyl» shirkatining tanobini tortib qo‘yishni talab qildi. Chunki bu idoraning ...
Bloglar
10 avgust 2022
Taniqli siyosat arbobi va shoir Muxammad Solix bilan may oyida o‘tkazilgan bu suhbat bevosita Eltuz ...
20 iyul 2022
O‘zbek xalqi kimga, qaysi rejimga qaram bo‘lib kelgan ediki, endi u o‘zini ozod, erkin millat ...
20 iyun 2022
1990 yil 20 iyunda O‘zbekiston SSR Oliy Soveti tomonidan Mustaqillik deklaratsiyasi qabul qilingan edi. Mamlakat ...