ART-DURBIN
27 сентябр 2016

Тошкентда ўтиши кутилган Биеннале ҳам Каримов каби сирли ўлимга юз тутдими?

Жорий йилнинг 7 октябрида Тошкентда очилиши кутилган Замонавий санъат Биенналеси қолдирилгани ҳақида расмий бўлмаган хабарлар урчиди.

rasm3075
Биеннале 2013 очилиши. Фото: study-uzbektourism.uz

Бу йилги Биеннале маҳаллий мулозимларнинг “Гулнора Каримовасиз ҳам эплаймиз” деган иддаоси ижобати ўлароқ режаланган эди.

Аммо ҳаммаси аянчли тугади. Биенналенинг бўлмаслиги ҳақидаги маълумотлар марҳум Ўзбекистон раҳбари ўлимининг ëритилишига жуда ўхшаб кетяпти.

Яъни Биеннале бекор қилингани ҳақида аниқ расмий хабар йўқ. Лекин ҳамма Биенналенинг, номаълум сабабларга кўра, бекор қилинганини аниқ-тиниқ билиб турибди.

Баъзилар сиëсий сабабларга кўра бекор қилинди деган иддаоларни саслантирмоқда.

rasm3073
2009 йилги Тошкент биенналеси. фото: sanat.orexca.com

Бекор қилиниш сабаблари ëлғиз Оллоҳга аëн, аммо Ўзбекистоннинг тасвирий санъат оламидаги обрўсига бу сафар жиддий зарар етгани аниқ.

Бироқ, эртами кеч Биеннале қолдирилгани сабабларни биламиз, ҳудди Каримов ўлими сабаблари кеч бўлса ҳам “расман” айтилгани каби.

Биеннале ташкилининг заиф экани эса бугуннинг ҳақиқатидир.

Ташкилотчилар ҳатто Биеннале учун алоҳида сайт очишга ҳам эринишган.

Биеннале куратори санъатшунос Нигора Аҳмедова хоним ëки унинг шотирлари билан боғланишнинг ҳам иложи йўқ.

rasm3076
Биеннале куратори, санъатшунос Нигора Ахмедова, 2011 йил. Фото: art-blog.uz

Биенналенинг қоғоздаги ташкилотчиси бўлган Бадиий академия ҳам ҳеч бир тарзда изоҳ бермаяпти.

Гўëки Биенналенинг қолдирилгани президент ўлими каби давлат сиридир.

Тадбирда қатнашиши ташкилотчилар “шарофати билан” сир тутилган рассомларнинг қайғули аҳволи ҳақида фақат тахмин қилишимиз мумкин.

Кейинги бир йил мобайнида бу тадбирга тайëрланган рассомлар юзига Ўзбекистондаги энг юқори мулозимнинг тупургани эса бундан-да қайғулироқ.

Ўзбекистонда замонавий тасвирий санъат ўгай ва кераксиз матоҳга айлантирилган.

Бир вақтлар Ўзбекистон Совет Ўрта Осиëсининг маданият санъат ва меъморчиликдаги илғор новатор ғояларнинг йўлчи юлдузи, байроқдор дарғаси эди.

bien2007_02
2007 йил. Гулнора Каримова биеннале иштирокчиларини тақдирламоқда. Фото: blog.afisha.uz

Марказий Осиëдаги энг яхши санъат билим юртлари, олийгох ва бадиий ижодхоналар Тошкентда эди. Ўрта Осиëнинг барча республикаларидан Тошкентга келиб санъат соҳасида таълим олишар эди.

Аммо бу энди ўтмиш хотирасига айланди.

Каримов маъмуриятининг “шонли” фаолияти Ўзбекистондаги санъат таълими тизимларининиг барча бўғинларини илон чаққани каби фалаж қилди.

Таълим тизими тотал коррупция, вайроналик ичига ғарқ бўлди. Малакаси шубҳали бўлган ўқитувчиларнинг турли аймоқлари ўртасида соғин сигир эмчаклари каби талаш бўлган санъат таълими пировардида сут бермайдиган қисир сигирга айланди.

Охири бу “сигир”ни ҳам сўйиб аймоқлар орасида гўштини хомталаш қилишди.

Талабалар замонавий санъат билан ҳеч қандай алоқаси бўлмаган ўлик қўлланмалар бўйича ўқитила бошланди.

2012 йилга келиб рассомлик коллежларининг ўзбек синфларида талабалар учун яланғоч натура (яланғоч тарзда ўтирган аëл ёки эркакнинг тиригига қараб. Таҳр.) расмини чизиш машғулотлари бекор қилинди.

Бундан олдин Ўзбекистонда Рассомлар уюшмаси йўқ қилинган эди. Уюшма рассомлар ҳақ-ҳуқуқларини оз бўлса ҳам ҳимоя қилиб турган идора эди.
Собиқ СССРда фақат Ўзбекистондагина уюшма йўқотилганини эслатмоқ лозим.

Буларнинг бариси Ўзбекистондаги тасвирий санъат ҳаëтини ачинарли ва зўрға кун кўрувчи тиламчининг аҳволига тушириб қўйди.

2000 йиллар бошида Ўзбекистон марҳум президентинимг тўнғич қизи Гулнора Каримова дунëда кечаëтган санъат ҳаëтига уйғун бир тадбир ўтказилишига бош қўшди.

Аммо дунëдаги тасвирий санъат оқимларидан ихоталанган ўзбек рассомлари халқаро мавқедаги тадбир яратишдан мосуво бўлгани муаммо ҳамиртуруши бўлди.

Оқибатда тасодифий расмлар жамламасидан иборат тартибсиз фестивал кўргазмалар паради ўтказилаверди. Бу “тадбир”ларнинг эса дунë тасвирий санъати билан ҳеч бир тарзда алоқаси йўқ эди.

Акмал Ризаев
Ўзбекистонлик муаллиф таҳаллуси
Eltuz.com

Тағин ўқинг
27 апрел 2016
Гап Ўзбекистонда анча вақтдан бери давом этаётган бензин тақчиллиги муаммоси ҳақида бормоқда. Бугун бензин фақат Тошкентдагина бир амаллаб топилаётгани, ...
21 январ 2016
ЎзТВ журналистлари Зафар ва Диëр Имомхўжаевлар олиб борган “Соккер клуб” ва “Футбол шарҳи” кўрсатувлари эфирдан олиб ташланди ва уларнинг ...
20 июн 2018
Сиёсий маҳбус Муҳаммад Бекжон 2003 йилнинг баҳорида “Сангород”га этап қилинади. “Асли даволаниш муассасаси бўлишига қарамай, бу зонада этапни кутиб ...
16 июн 2020
1947 йилда чоп этилган илк “Ўзбекистон халқлари тарихи” II жилдининг мундарижасидан бир парча. Бундан нима хулоса қилишимиз мумкин? – ...
Блоглар
2 июл 2020
6-синфда ўқирдим, Кампучияда давлат тўнтариши бўлиб ҳукуматга Пол Пот раҳбарлигидаги “Қизил кхмерлар” келганини, улар бутун ...
25 июн 2020
​​Халқаро пресс-клубда матбуот анжумани бўлиб ўтибди, унда Инсон ҳуқуқлари бўйича Миллий марказ директори Акмал Саидов ...
21 июн 2020
(бўлган воқеа) Таржимон сифатида Россиянинг милиция бўлимларидан бирига чақиришган эди. Бўлимда жиноятчи сифатида гумон қилинган ...