Асосий мавзулар
9 июн 2023

Лўли боласи ўлдирилиб эшаги ўмариладиган ўлка – РТдан ваъз

РТ: Азиз оға ини, опа сингил қадрдонларим. Мана ҳафта айланиб сиз билан биргаман. Сизларнинг юзингизга қараб табассум қилиш имконига нойил бўлганимдан баҳтиëрман.

МС: Дўст юзга қарайди душман оëққа

РТ: Матчонбой ҳар бир нарсанинг юзи бор. Сенинг назарингда давлатнинг юзи ким?

МС: Абдула Орипов. У ўзбекистон гимнини ëзган. Серқуëш ҳур ўлка эрта бақлажон

РТ: Биринчидан Абдулла Оприпов давлатнинг эмас адабиëтнинг юзи. Иккинчидан бақлажон эмас бахт нажот.  Давлатнинг юзи бу Бош вазир Абдулла Арипов. Тамойилга кўра шундай. Аслида уйда ëтган пайтингда бемаҳал эшик қоқиб келган милиса ҳам давлатнинг юзи.

МС: Оға Бўкадаги сийғон ўғрини милисалар уриб ўлдирди. Демак уни давлат уриб ўлдирибдида. Агар сиз айтгандай милиса давлатнинг юзи бўлса. 

RT: 4 июн куни Тошкент вилояти Бўка тумани ИИБ ЖҚБ ходимлари лўли миллатига мансуб бир болани ўғирликда гумонлаб, ИИБ биносида калтаклаб уриб, ўлдириб қўйди.

МС: Лўлини ашакини сувор пулини ол дейишади. 

РТ: Хозирги Ўзбекистон Лўлини боласини ўлдириб эшагини ўмарадиган ўлкага айланди. Бўка туманида терговга жалб қилинган гумонланувчи шахснинг вафоти билан боғлиқ ҳолат юзасидан Жиноят кодексининг 235-моддаси (Қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш) билан жиноят иши қўзғатилди. Воқеага алоқадор бўлган 2 нафар тезкор ходим ҳибсга олинди. Тергов ҳаракатлари давом этмоқда.

Хизмат вазифасига масъулиятсизлик билан ёндашган Бўка тумани ИИБ бошлиғи А.Бабаханов, унинг биринчи ўринбосари В.Худайқулов, жиноят қидирув бўлими раҳбари Ж.Субанов, тергов бўлими бошлиғи Ж.Ачилов, шунингдек навбатчилик қисми масъули Ш.Ибрагимовлар эгаллаб турган лавозимидан озод этилди. 

МС:  Дуз оғо бизлар энг меҳрибон халқ эдикқу охир. Хинди ўзбек бхай бхай қилиб дружба народов эдик. 

РТ: Одамлар ўзига сифат тақишни севади. «Немислар боласини севмайди биз ўзбеклар росса боласевармиз» дейишади. Аснода болани калласини сапчадек олган ҳам¸ туғиб ҳожатхонга ташлаган ҳам¸ обчиқиб сотган ҳам ўзбек. Бонусига ўзбек ҳукумаат болаларни итдек ишлатади. Биз номусли халқмиз¸ биздан фоҳиша чиқмаган ва чиқмайди ҳам дейишади. Аснода бир миллиардлик Хиндистонда ҳам¸ Дубай¸ Туркия¸ Грузия¸ Озарбайжон ва Бирлашган араб амирликларида гурас-гурас бўлиб ўзбек жалаблари олдим фалон сўм орқам пистиëн сўм деб юрибди.. Яна қанақа сифатимиз бор бир мақтанайлик Матчонбой?

РТ: Хозир бизада ҳамма ўранган¸ Бош вазирдан тортиб замҳокмигача ўзида муллани ëқиб олган. Булар шессекунндда исломий давлат қуражак. Тунин Самарқандга келган қатарлик рўдаполар каби гўззини шаравасини оқизиб оғли иштона сиккини осилтириб юрижакла ҳиëлинда

Ҳали дарë йўқ жойга кўприк қурмоқчи бўлганлар ҳақида

Бугун бир дўстимиз Ўзбекистонда исломий давлат қурилиши имконлари ҳақида сўради.

Мен бу имконни нольга тенг деб айтдим. 

Ўзбекистонда исломий давлат қурамиз ëки Ўзбекистонни бутун дунë исломий иморатининг бир бўлагига айлантирамиз деганлар назаримда дарë йўқ ерга кўприк қурамиз деб юрган идеалистлардир.

Албатта уларнинг истаги энг камида Андалусиядаги тарихий ислом давлати ўрнаги билан уйғун бўлса.

Аммо улар Ўзбекистондаги мавжуд тоталитаризм ғилофини ўзгартиришмоқчи бўлса бу бошқа нарса.

Хозир соқоллиларни назорат қилиб юрган ўзбек ментларига буйруқ берилса бас¸ соқолсизлар  устидан тазйиқларини бошлаб юборишавеарди.

Бу холатда мавжуд тоталитар тизимнинг номи ўзгаради холос.

МС: Оғо ман бир шер ëзавдим

РТ: Айт.

МС: Бизда инди икки хотун –

Бири кирилл бийри лотун.

РТ: Матчонбой кириллча имлодан тўлиқ воз кечиш вақти келди! Лотин ëзувига ўткан йили туғилганлар ўттизга кириб ўтин бўлишга ҳам улгурди. 

МС: Ибияй. Ўттиз йил бўлдими!?

РТ: Ёзув ҳақида гап кетганда яқин ўтмишизга бироз назар ташласак. 1989 йил 21 октябрда Ўзбекистон Республикасида ўзбек тилига давлат тили мақоми берилиши билан, зиёлиларимиз томонидан ўша даврдаёқ лотин ёзувига асосланган алифбога ўтиш таклиф қилинганди. Амалда бу бизни, жаҳон ҳамжамиятига кенгроқ интеграцияга ўз тилимиз орқали киришишимизда биринчи қадам бўлганди.

1993 йил сентябрь ойида бу борада ҳукуматимиз томонидан лотин ёзувига асосланган алифбо бўйича муҳим ҳужжат қабул қилинди (1995 йилда ўзгартириш киритилди). Бу кўпчилик учун яхши, катта авлод вакиллари учун бироз ўйлантирадиган воқеа эди.

Лотин ёзуви бугунги кунда халқаро ҳамжамиятда энг кўп қўлланиладиган энг йирик кўламдаги жаҳон ёзувига айланган. 

МС: Лотин ёзувидан фойдаланадиган давлатларни сананг қани оға!

РТ: Бугунги, XXI «ахборот технологиялари асри»да лотин ёзуви энг қулай ва самаралидир. Босма нашрларда ҳам матнда 10–15 фоиз жой тежалади. Ёзув масаласида халқаро стандартларга мослик даражаси ортади. Ҳатто, лотин ёзувидан фойдаланмайдиган тилларда сўзлашувчиларнинг кўпчилик қисмига лотин ёзуви таниш. Анъанавий ёзувдан фойдаланадиган тилларда ҳам улар ўз тилларининг халқаро миқёсда лотинча транскрипцияларидан фойдаланади. Масалан хитой тилида Пиньин, япон ва корейс ёзувининг лотинчада ёзилиш қоидаси, ҳатто рус тилининг халқаро миқёсда фойдаланиладиган бир қанча лотинча транскрипциялари бор.

Айни вақтда, биз учун ўқувчиларни инглиз, француз, испан, немис, итальян ва бошқа тилларни тезда ўзлаштиришига (ортиқча имло муаммоси бўлмайди) замин яратади. Энди танганинг иккинчи тарафи бор. Айни пайтда ўзбек тилини ўрганиш истагида бўлган хорижликларнинг ҳам савод чиқаришида енгилликлар кўпаяди.

1940 йилда мустабид тузум босими остида ўзбек тилини рус тили оҳанги ва орфоэпикасига бўйсундирган кирилл алифбоси қабул қилинди (аслида 1956 йилгача бир неча марта ўзгартиришлар бўлган). Мазкур алифбода ўзбек тилига ёт бўлган Ь – юмшатиш, Ъ – айириш белгилари (араб тилидан ўтган сўзлардаги айириш, тутуқ нисбати мустасно), етти ухлаб тушимизга кирмаган — Ц, «ғалати унли»лар — Я, Ю, Ё, Е, «оға тили» маҳсули бўлган юмшоқ унли ҳодисаси (альбом, шампунь) ўйламасдан ўзлаштирилган. Шунингдек, ўша даврдаги тилшуносларимизнинг бу масалага нисбатан, нўноқлиги ва хатоси билан икки хил бир-биридан мустақил товушни англатадиган — Ж («журнал» ва «жаҳон») ва О («полк» ва «доно») чала ҳарфлари киритилгани етмагандай, рус «оға»ларнинг оғзига ҳавас қилиниб «Ҳ» – ҳарфимизни нафақат халқаро балки ўзбекча сўзлардан «Г» ва «Х»га алмаштирилди (Гайдар Алиев, Расул Гамзатов ва бошқа). Бу кириллдаги бир нечта нуқсонлардан бири холос.

Ўша даврларда Собиқ Иттифоқдаги кучли идеология натижасида, бу борада ўнгланишлар кўзга ташланмади. Тилнинг шакл шамойили, имлоси ва талаффузи жиддий тарзда рус тилига бўйсундиришга ҳаракат қилинди. Демак, англашимиз керак-ки, кирилл ёзуви – турғунлигимиз белгиси.

Лотин ёзувини бизга ўтган асрнинг 20-йилларидан ҳам, мустақиллигимизнинг бошларида ҳам ҳеч ким ва ҳеч қандай куч мажбурламади. Ўз ташаббусимиз билан, онгли равишда ўтдик. Алқисса, бу мустақил Ўзбекистон белгиси, керак бўлса ўзбек тилининг мустақиллиги белгиси.

1995 йил май ойида киритилган ўзгартиришлардан кейин 2000 йилгача лотин ёзувига ўтиш режалаштирилди. Кейин бу муддат 2005, 2010 йилгача узайтирилди. Энди масалани асл моҳиятига тўхталамиз. 

МС: Нега шунча пайтдан буён лотинга ўтишимиз қийин кечаяпти?

Биринчидан, 1995 йилдан кейин фақат мактабларда ўқувчи ва ўқитувчилар учун дарслик ва бошқа ўқув қўлланмалари чиқарилди, холос. Таълим муассасаларида таҳсил олмайдиган, ишчи ва хизматчилар, чекка ҳудудлардаги аҳоли қатлами, шунингдек, катта авлод вакиллари учун лотин ёзуви тарғиботи бўйича аниқ тизимли ишлар амалга оширилмади;

Иккинчидан, бу борадаги тарғиботнинг энг катта машинаси ОАВ орқали ҳам лотин ёзувининг ижобий хусусиятлари ва қулайлигини ва оммабоплигини тарғиб қилиш масаласида кўзга кўринарли ҳаракат бўлмади. Ҳалигача Ўзбекистон ва бошқа телеканаллардаги кўрсатувларда, асосий информацион дастурлар «Ахборот» ва «Таҳлилнома» қўрсатувлари титрлари кирилл имлосида. Яқиндагина орзиқиб кутганимиз, жаҳон талаблари даражасида дея айтилаётган «Ўзбекистон 24» телеканали ҳам келажакка эмас, ўтмишга ҳавас қилиб, эфирда кирилл ёзувидан фойдаланяпти;

Учинчидан, телеканалларимизда инглиз тилини ўргатувчи бир нечта теледарслар ташкил этилаяпти, лекин катта авлод учун лотин ёзувини ўрганиш масаласида бирорта ҳам дастур мавжуд эмас;

Тўртинчидан, кенг аҳоли қатлами, хусусан катта авлод вакиллари учун кундалик ёнда олиб юришга қулай бўлган, содда қўлланмалар мавжуд эмаслиги;

Бешинчидан, ҳалигача давлат ва нодавлат ташкилотларда ишлайдиган кадрларнинг лотин ёзуви масаласида билими ҳаминқадар эканлиги ва лотин ёзувига ўтишга, тан олиш керакки, «эринчоқлик» қилаётгани, бу масалага консерватив қарашда ёндашилаётгани;

Олтинчидан, бу борада лотин ёзувига ўтишни назорат қиладиган республика даражасидаги ташкилотнинг фаолияти кўзга кўринмаётгани ва амалда мавжуд эмаслиги;

Еттинчидан, лотин ёзувига мулкчилик ва юридик шаклидан қатъи назар ўтиш бўйича ҳуқуқий жиҳатдан аниқ мажбурий характерга эга бўлган қонуности ҳужжати мавжуд эмаслиги;

Саккизинчи, кадрларни ишга қабул қилишда, уларни нафақат лотин ёзуви балки, ўзбек тили бўйича ҳам билим савияси деярли инобатга олинмаётгани;

Тўққизинчи, ёшлар учун чоп эттирилувчи оммавий нашрларнинг ҳали ҳам кириллда чоп этилаётгани (ҳолбуки 1994 йил бошлаб лотин алифбоси ўқитилмоқда, демак аҳолининг салкам ярми лотинда таҳсил олган);

Агар яхшилаб ўйлаб қарасак, ҳаммаси оддийгина беэътиборлик натижасида келиб чиққан сабаблар. Ҳамма кимдир бошлаб беришини кутди, назаримда. Аслида, қонунчилик ҳужжатларида давлат ва нодавлат ташкилотларида расмий ҳужжатларни лотин ёзувида ёзмаслик тўғрисида ҳеч қандай тақиқ йўқ. Айни пайтда, фақат кириллда ёзилсин, деган топшириқ ҳам йўқ. Демак, бу борада юридик жиҳатдан ҳам аниқлик етишмаяпти.

Бу борадаги мавжуд ишлар ўз вақтида амалга оширилганда эди… Аллақачон лотин ёзувига ўтишни якунлаган бўлардик. Баъзи пессимистлар (асосан кириллда таҳсил олган ва лотинга ҳуши йўқ) фикрича, Ўзбекистонни лотинга ўтказиш қийин эмиш. Бу бекор гап! Ҳаммани ўзига ўхшатмасин улар! Чунки бу ҳам жамоатчилик ичида ишонқирамаслик кайфиятини келтириб чиқариши мумкин. Бу фақат ўзгаришларга мойил бўлмаган, эскичаликни сақлаб қолиш тарафдорларининг фикри. Марҳамат, ёшлар ўртасида сўров қилиб кўринг-чи, натижа қандай чиқаркан?

Энг ёмони, зиёли қатлам, баъзи филолог ва олимлар орасида ҳам бундай зарарли фикрларнинг мавжудлигини нима билан изоҳлаш мумкин? Амалда, кирилл алифбоси ўзбек тилининг орфографик ва орфоэпик қонуниятларига етарли даражада мос келмаслигини билиб туриб, бундай ёндашиш керакмас, назаримда. Эмишки, ўтган аср давомида араб ёзувидан, лотин ва кириллга, кейин яна лотинга ўтиш халқимизни саводсиз қилиши ва бебаҳо илмий меросимиздан айирар эмиш. Ғалати ҳолат!

МС  Ўша илмий меъросимизни ким биздан тортиб олиб қўйяпти? Уни қаерга йўқотяпмиз? Ўша илмий меъросларни инглиз, рус ва бошқа европа тилларига ўгириш мумкин-у, шунчаки, кириллдан лотинга ўгириб бўлмайдими?

«Эринчоқлигимиз тутди», десанг тўғри бўларди, менимча. Бугун буни оддий компьютер дастурлари орқали, бир неча сонияда 99,9 фоиз ҳолатда тўғри ўгириш мумкин.

Кейинги баҳона, халқнинг саводсизлашиши. Ҳатто собиқ иттифоқ пайтида ҳам қишлоқ мактабларигача немис, инглиз, француз тиллари ўқитилган. Бутунлай сўзлашиш бўлмаса ҳам, катта авлодда ўша лотин ёзуви 70-80 фоиз ёдда.

Ундан кейин 22 йилдан буён ОАВ, кўча-кўйдаги, бинолар пештоқидаги ёзувлар, янги нашр этилган китоблардаги лотин ҳарфларини кўравериб, ҳамманинг кўзи пишиб кетган. Ҳозирги кунда, катта авлод вакиллари ичида лотин ёзувини ўқий олмайдиганларни топиш қийин.

Тан олиш керак, 1995 йили қабул қилинган имло қоидаларида мустақиллик шамоли бўлса-да баъзи ўринларда кириллни хатосини такрорлаганимиз ҳам рост. Лекин, бу жузъий камчиликларни тузатиш мумкин. Ҳатто, кирилл ёзувимиз ҳам юқорида таъкидлаб ўтганимиздек, бир неча ўзгаришларни бошидан ўтказган. Лекин, ўша даврда ҳеч ким бундан норози бўлмаган.

Яна бир «дангасалик»ка мисол: Лотин ёзувига ўтиш одамларда қийин кечиши… Инглиз ва ҳатто хитой тилини ўрганиш қийин эмас-у, ўз она тилимизни лотинда ўқиш қийин эканми?

Марҳамат, биз билан бирга бошлаганлардан, 2000 йилдаёқ Туркманистон, 2001 йилда Озарбойжон лотинлаштириш жараёнини тўлиқ якунига етказди (Алифбосига икки-уч маротаба ўзгартитиш киритишга ҳам улгуришди). Ҳатто ёши 50 дан ошганлар ҳам лотинчада бемалол ўқиб ёза олишади. ОАВ, жамоатчилик, таълим, сиёсат, иқтисод борингки, энг қуйи даражагача русийзабонларгача, ҳамма ўзини лотинда КОМФОРТ ҳис қилмоқда.

Хўш бизга нима етишмаяпти? 

МС: Президентимиз Шавкат Мирзиёев айтганидай «эскича ишлаш вақти ўтган»ини чин юракдан ҳис қиладиган раҳбарлар, фаоллар ва энг муҳими ТУРТКИ етишмаяпти 

РТ: Янаям, осонроқ айтганда кимдир бошлаб бериши лозим.

Куни кеча ижтимоий тармоқлар орқали адабиётшунос олим Шуҳрат Ризаевнинг «Ўзбек тили ҳакка чўқигандек чучмал тилга айланаётганидан хавотирдамиз», деган мақоласини кўриб қолдим. Жуда ҳам ғалати таклиф билан чиқилган! Кириллни биринчи, лотинни иккинчи алифбога айлантириш масаласи. Қаерда кўргансизки, бир тилнинг икки ёзуви бўлганини? Лотин ёзуви, ўзбек тили табиатига мос эмас экан. Сиз айтган ўша мутахассислар исбот қилиб бера олармикан, кирилл лотиндан устунлигини? «Домла, кирилл алифбоси мос эдими?», деган савол туғилади. Яна айтибсизки «шўролар ундан аввалроқ алифбони уч бора ўзгартириб (араб, лотин, кирилл), халқимизни саводсиз этганларидек»… демак шўро ёзувига қайтайликми яна?

Энди ўйлаб кўринг-чи, 1995 йилда бутун дунёга жар солиб лотинга ўтишни айтиб мақтанган эдик. Бугу нима деймиз халқаро жамоатчиликка? Кулгили таассурот қолдирмаймизми? «Узр, жўжани хом санаган эканмиз», деймизми? Ё «шўролар»ни унута олмасканмиз», деймизми? Ёки шунчаки «Ҳазиллашгандик!» деймизми?

30  йилдан буён савод чиқарган ўн миллиондандан ортиқ қоракўзларимизгачи, уларнинг юзига қандай қараймиз? Бу саволларга домламиз ва бошқа кириллга қайтиш иштиёқидаги «мутахассисларимиз» нима дейишаркан?

Яқиндагина, Қозоғистон раҳбарияти Ўзбекистон, Туркманистон ва Озарбойжон тажрибасини айтиб, йил охирига қадар қозоқ тилининг лотин ёзувига асосланган имлосини ишлаб чиқишни буюрди ва яқин йилларда тўлиқ ўтиш дастури тайёрланган. Бу орада, Қирғизистон ҳукумати томонидан ҳам шундай ташаббус ўртага ташланди, ишлар бошлаб юборилди. Россия Федерациясида бўлсада, Татаристон ва Қримда лотин ёзувининг ўз тилларига мос имлоси тайёр ҳолга келтирилган. Тожикистонда ҳам лотин ёзувига ўтиш бўйича бир неча таклифлар мавжуд.

Энг муҳими бизда, Туркманистон ва Озарбойжондан фарқли 22 йиллик тажриба бор. Саводлилик даражаси 99,9 фоизлик маррани урган имкониятимиз бор гап! Лотин ёзувига тўлиқ ўтиш Ўзбекистонда инқилоб даражаси эмас, кичикроқ ислоҳот даражасида ўтади холос. 2–3 йиллик муддатда лотин ёзувига ўтишда катта муаммолар келиб чиқмаслиги кундай равшан. Жамиятимиз менталитетида шундай, ҳукумат томонидан қатъий, мажбурий кўринишдаги қарор ишлаб чиқилса, ижросига ҳамма киришиб кетади. Тавсиявий характердаги ислоҳот эса… Русийзабонлар масаласида эса, давлат тилини билиш фуқаронинг ўша мамлакат қонунларига нисбатан ҳурматининг белгиси эканлигини эслатиш кифоя.

МС: Ўйчи ўйлагунча тентак ëпдан ўтибди

Хуллас, лотин имлоси масаласида, ўйимизни ўйлаганимизча таваккалчилар аллақачон ишини битириб бўлишди. Биз нимани кутаяпмиз? Биринчи қадамни, ташаббусни кутаяпмиз!

Унутмаслигимиз керакки, лотин ёзувига тўлиқ ўтиш ва унга кетаган харажат, аслида мамлакатимиз келажаги учун киритиладиган ҳам моддий ҳам маънавий ИНВЕСТИЦИЯДИР.

МС: Гўз — қўрқоқ, қўл — ботир. Айтганларингиз  эшитган одамнинг қулоғига ëқадиган гаплар.

РТ:  Сиëсатда буни популизм деб аташади.

Кўпинча популистик риторикада айтилган гаплар ўша мажлиснинг ўзида қолиб кетади.

Масалан Туркиянинг эски Бош вазири Дамирал халқ билан учрашувида ҳар бир туркка иккита калит ваъда қилган эди.

Квартира ва автомобил калити. Кейинги йиғилишда халқ Дамиралдан «калит қани?» деб сўраганида Бош вазир «Кечанинг гапи бугунга тўғри келмайди» деб жавоб қайтарди.

Ўзбек қавми раҳбарга ваъдани бажармаслик ҳақида эслатишдан андиша қилади. Масалан ҳеч ким «Қани товуқ¸ қани тухум¸ қани эчкини сути ва лимон» деб сўрамади.

Сўрасам гўштни нарҳи яна баландлайди деб ирим қилади.

Бу қавм фақат «қўллаб қувватлайди»Тарихий хотира бор бу қавм генида.

Горбачевнинг ароққа қарши маъракасини қўллаб қувватлаб туриб «чойнакка ароқ солиб ичишни кашф қилган» бу қавм Мирзиëв қарори билан жорий қилинган эчки товуқ учун банкдан кредит олиб пулни тўйга ë боласини институтга киритиш учун порага сарфлашни ҳам «уддалайди»

Яша уддабуррон.

Яъни ташқаридан ўзини Мирзиëев гаплари «қулоғига ëққандек қилиб кўрсатган» бу қавм барибир ўз билганидан қолмайди.

Каримов «Дабадабали тўй қилма» деганида ТВга чиқиб Беҳбудийни эслаган мулозим сал ўтмай Самарқанднинг Шердор майдонида тўй қилгани эсимда. Мен эсламасам Ютуб эслайди. Ютуб ўзбек мулозимларнинг дабдабали тўйлари акс этган видеолар билан тўла.

Бир профессор ТВ га чиқиб олийгоҳларни битириб диплом олган мутаҳассис республикануннг олис жойларига бориб ишласин. «Ватаннинг ҳар бир нуқтаси азиз» деб айтганида таъсирланиб кўзим намланган эди.

Аммо бир ҳафта ўтиб бу профессорни тоғамнинг уйида кўриб қолдим.

Министр бўлиб ишлайдиган тоғамдан бу профессор институтни битирган ўғлини Тошкентда ишда қолдириш (албатта вазирликда) илтимоси билан келган эди….

Мавзу популизм эди. Мулозим оғзидан чиқиб ватандош қулоғига сарëғдек ëқадиган гаплар ҳақида мулоҳаза юритаëтган эдим.

Ўз вақтида марҳум Туркманбоши Сапармурод Ниëзов ҳақида мақолалар ëзиш асносида бундай гапларни кўп эшитган эдим.

«Нега дориларнинг устига лотинча аналгин деб ëзади¸ бош оғриғи дориси деб ëзсак ҳамма тушунади» деган эди марҳум.

Ва бу гап туркман халқи ва «зиëли»ларга ëққан эди.

Бир кун ўтиб дорилар устидаги қутига «Бош оғриғи дориси» деб ëзиб ҳам қўйишди.

Аммо бу билан сиëсатнинг асосий бош оғриғига даво топилмади.

Сиëсатчилар одато ҳукуматга келгунча популизм билан шуғулланади.

Иқтидорга келган сиëсатчидан реформа кутилади. Касал одам уйига доктор чақирса ундан даво кутади.

Доктор келиб латифа айтиб қайтиб кетса касал ҳам унинг яқинлари ҳам ғалати аҳволда қолади.

Сингапур қаддини кўтарган Ли Куан Ю¸ Грузияда коррупцияни йўқ қилган Саакашивили¸ Россияда бозор иқтисодини жорий қилган Егор Гайдар¸ 1979 йилда Британия иқтисодини реформа қилган Маргарит Тетчер айнан жиддий ва касал кўз ëшига ичи ачимайдиган доктор каби иш тутишган эди.

Результат эса тарих ҳукмида турибди.

28 йил Каримов популизмига банги бўлган 32 миллионлик қавм энди ўзининг «ломкасини» Янги Ўзбекистон популизми билан даволамоқчидек.

Шу ўринда мен чор давридаги реформатор  Столыпиннинг 1907 йилда Россия Думаси депутатларига қарата айтган машхур гапини сал ўзгартириб сўнг сўз қилсам.

Жаноблар сизга буюк ҳаяжон керак¸ бизга эса реформа қилинган кучли давлат керак.

МС: Оғо! сиз бу галрингиз билан ëшуллига қарши чиққандай турибсиз. Чўнқир мўллолар нима дейди бу ҳақда?

РТ  Муллалар «Раҳбар зулм қилса ҳам унга қарши чиқмаслик керак.Ҳокимиятни бошқариб турган раҳбарга итоат масаласи худди Аллоҳ ва Расулуллоҳга итоат қилиш билан тенг туради. » дейишади. Бу ҳақда аҳли суннат ақидавий йўналишида бош матнлардан ҳисобланмиш «Ақидатут-таҳовия”да  айтилган.

МС  Таховия. Воҳай одингнон ойнонин

Имом Абу Жаъфар ат-Таҳовийдан иқтибос келтирсам:

«Имомларимиз, бошлиқларимиз агарча зулм қилсалар-да, уларга қарши чиқишни ҳақ деб ҳисобламаймиз. Улардан бирортасини қарғамаймиз. Уларга бўйсунишдан бош тортмаймиз. Улар модомики маъсиятга амр қилишмас экан, уларга итоат қилишни Аллоҳга итоат қилиш ўлароқ фарз деб биламиз. Уларнинг ҳаққига салоҳият, муваффақият ва саломатлик сўраб дуо қиламиз» 

МС Ëшулли урса ун оши сўкса сўк оши. Бир юзинга урса иккинчи юзингни тутиш гарак. Ëшулли уриб дуриб оғридими деб сўраса ëзиб оғриди дейиш гарак. Лекин сиз айтган Таховий африкада яшаган мўлло. Биза тарафдагила новви дийди. Масалан Имам Бухарский

РТ Бухарский эмас Бухорий. Имом Бухорий келтирган хадисни эшитгина менга бўйсунгин Матчон.  «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтдилар: қулоқ солинглар ва бўйсунинглар! Гарчи сизларга боши майиздек ҳабаший ҳоким этиб тайинланган бўлса ҳам» (Бухорий. 694, 7142).

МС Оғо очинг алингизни уринг потияни

РТ Ассалом Ўзбекистон жума муборак

Тағин ўқинг
6 август 2018
Жўраев озод бўлган қафасда Пардаев пайдо бўлади! Асаби чатоқлар зални тарк этсин! рассом: Туз Eltuz.com 2015 йил 16 ноябрь
26 феврал 2020
Ўзбекистон Олий суди матбуот хизматининг хабар беришича, 2020 йил 25 февраль куни Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий судида Жиноят кодексининг 210-моддаси ва бошқа моддаларида ...
5 апрел 2023
Буюк Британия бокс бўйича эркаклар ўртасидаги жаҳон чемпионатида Россия иштирок этишидан хавотирланиб, уни бойкот қилишга қарор қилди.  Халқаро бокс ...
9 июн 2017
Ўзбекистон Бадиий академияси ижодкорлар уюшмаси талаби билан пойтахтдаги Рассомлар уйида бузиш ишлари вақтинчалик тўхтаган бўлсада, бунинг душанба кунидан давом ...
Блоглар
28 май 2024
Мен миллатчи эмасман! Лекин қайтадан таъмирлатилган ва Тошкент шаҳрининг собиқ ҳокими Ж. Ортиқхўжаев томонидан Пасхага ...
11 май 2024
1944 йилнинг 11 майида Сталин барча қрим татарларини Қримдан сургун қилиш ҳақидаги машъум қарорни имзолади. ...
6 май 2024
Ҳайрли кун! Урганч шаҳрида яшайман. Бугун қуйидаги воқеа юз берди: мен автобусда телефонда гаплашиб тургандим. ...