ART-DURBIN
2 avgust 2021

Rahim Ahmedov – o‘zbek Gogeni va rassomlar vaziri

Taniqli o‘zbek rassomi Rahim Ahmedov tirik bo‘lganida 100 yoshga kirgan bo‘lar edi.

Rahim aka nafaqat ijodi balki turli qarashdagi rassomlarga yetakchi bo‘lib, bir yoqadan bosh chiqara olgan chapani rahbar sifatida ham esda qoldi.

Sovet O‘zbekistonida rassomlar vaziri bo‘lgan Rahim Ahmedov 26 yil mobaynida “Rashidov eshigini oyog‘i bilan tepib ochib”, rassomlar muammolarini hal qilib berdi.

O‘zbek rassomlari Rahim Ahmedovning mamlakat madaniy va marifiy dunyosiga qo‘shgan hissasi haqida turli fikrda.

Ayni paaytda uning yorqin shaxsiyat ekani va ijodkorga sharoit yaratish borasida asosiy motor bo‘lgani borasida ziddiyatli fikrlar bor.

Surxandaryolik qiz. 1959
Surxandaryolik qiz. 1959

Rahim aka rassomlarga bosh bo‘lgan davr Rashidov davri edi. Iqtisodiy barqarorlik hukm surgan mo‘l-ko‘l bir zamon edi.

Mamlakatda ko‘plab iddaoli va yaxshi ta'lim olgan rassomlar mo‘yqalamlarni bo‘yoqqa dadil botirib, mavjud quyushqonga zid tarzda matoga chaplagan zamon.

«Kolxozchi Merganov portreti», 110x120 sm., 1984 y.

Shafaqatsiz tsenzura yumshagan davrda rassomlar vaziri Rahim Ahmedov turfa qarashdagi va qarama-qarshi lagerdagi musavvirlar bilan murosaga borishga majbur edi.

Stalin davrida yetishgan Rahim Ahmedov umrining oxiriga qadar avtoritar boshqaruv uslubini saqlab qoldi. Buning oqibatida ko‘plab dushmanlar ham orttirdi.

Avtoritar harakterga ega bo‘lishiga qaramay, Rahim aka talantli odamlarni his qilar va ularning qadr – qimmatini joyiga qo‘yishga intilar edi.

Shunisi g‘alatiki, aynan sovet hukumatining turg‘un va mahdud yillarida o‘zbek rassomlari o‘zlarini bugungidan ko‘ra dadil, bugungidan ko‘ra to‘q his qilib qaddini tik tutishar edi.

O‘zbek rassomlari bugungidan farqli tarzda sovet davrining ta'minlangan, o‘ziga to‘q va jamoat hurmatiga noyil bo‘lgan o‘rta sinfini tamsil qilgan.

«Opa-singillar», 1958

Rahim aka davrida rassomlarga ustaxonalar qurib berildi. Ijodkorlarga kvartiralar berildi. Dam olish uylari, sanatoriy va oromgohlar rassomlar uchun eshigini lang ochgan davrlar edi.

O‘zbek Gogeni Rahim Ahmedov portret va natyurmortlar ustasi sifatida ot qozondi. Ammo u rangtasvirning barcha sohalarida birdek mohirona rasmlar chizar edi.

Rassomning Surxondaryoga safarini frantsuz rassomi Pol Gogenning Taitiga qilgan safariga o‘xshatishadi.
Surxondaryo turkumidagi asarlar koloriti nimasi bilandir Gogen asarlarini eslatadi.

«Yoz», 1960

Plastika va rangni his qilish, usta san'atkorgagina xos dadil rangtasvir uslubi, kolorit tiniqligi va liniyalar uyg‘unligi Rahim Ahmedovni O‘zbekiston tasviriy san'atining ulug‘ vakili bo‘lishiga omil bo‘ldi.

Akmal Rizaev,
o‘zbekistonlik muallif taxallusi
Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
29 noyabr 2017
Ijtimoiy tarmoqda «boshqa dinga kirdi» deya xotinini pichoqlagan o‘zbek zaharxanda qilingan memlar paydo bo‘ldi. Qozog‘istonning Sayram tumanida yashovchi 34 ...
6 avgust 2019
O‘zbekiston prezidenti keyingi 17 yil mobaynida ilk bor ta'tilga chiqdi. Prezident matbuot xizmati Shavkat Mirziyoevning 5 avgustdan qisqa muddatli ...
21 avgust 2019
So‘nggi kunlarda so‘mning keskin tarzda qadrsizlantirilishi sabablaridan biri oydinlashdi – hukumat naqd valyutani aholiga sotish amaliyotiga o‘tdi.  Shu vaqtgacha ...
15 yanvar 2018
14 yanvar kuni O‘zbekistonda Vatan himoyachilari kuni shu paytgacha misli ko‘rilmagan darajada keng nishonlandi. Prezidentning shu munosabat bilan tabrigi ...
Bloglar
21 aprel 2024
Kartinani kecha uyimga olib keldim. Bir kecha termilib yotmoqchi edim. Lekin imkon bo‘lmadi. Doimgidek hayot ...
6 aprel 2024
Bugungi kunda rus propagandasi faqat rus telekanallari orqali berilyapti degan odam qattiq yanglishadi, chunki propaganda ...
28 mart 2024
Rossiya gumondorlarini qiynagani IShID versiyasini yo‘qqa chiqarmaydi.  Bu yerda bir eski siyqa tryuk ishlatiladi. Spetsslujbada bu ...