Asosiy mavzular
11 may 2022

11 may – Stalin qrim tatarlarini surgun qilishga qaror berdi

1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi.

Qrim tatarlarining deportatsiya qilinishiga asos bo‘lgan hujjat

Ayni hujjat asosida yarim orolning aksariyat aholisi – 150 ming qrim tatari bir kunda O‘zbekistonga majburiy ko‘chirildi.

Mudofaa qo‘mitasining GOKO-5859 raqamli bu qaroriga Lavrentiy Beriyaning urush paytida qrim aholisi orasida «dizertirlik, kollaboratsionistik va dushmanona kayfiyat» haqidagi alohida hisoboti asos qilib olingan.

Qrim tatarlarini O‘zbekistonga majburiy ko‘chirish amaliyoti 1944 yilning 18-20 mayida amalga oshirildi.

Urush haqiqatlari

Aslida Ikkinchi jahon urushi payti 85 447 nafar qrim tatari okkupatsion armiya tomonidan Germaniyaga haydab ketilgan, 71 921 odam qatl qilingandi.

Urushdan keyin esa Stalin buyrug‘i bilan Qrimda xalq dushmani sifatida gumon qilingan minglab shaxslar hibsga olingan va qatl etilgan.

Qrim tatarlarini majburiy ko‘chirish va undan keyingi amaliyotlar chog‘ida ularning ko‘plari qurbon bo‘lganiga oid hujjatlar saqlangan.

Jumladan, O‘zSSR KP(b) MQ Qrimdan «ko‘chirilganlar»ning dastlabki davrda «qoniqarsiz sharoitlarda» yashashgani, bu ular orasida o‘lim darajasining oshishiga sabab bo‘lganini bildirgan.

Mazkur hujjatga ko‘ra, 16 ming odam, ya'ni O‘zbekistonga ko‘chirilganlarning 10 foizi shu davrda halok bo‘lgan.

Qrim tatarlarining kamroq qismi (30 ming nafari) Molotov, Sverdlovsk, Gorkiy viloyatlariga va Mariy ASSRdagi o‘rmon xo‘jaliklarida ishlashga jo‘natilgan.

Qolganlari esa Boshqirdiston ASSR, Gurev, Ivanova, Kostroma, Kemerova va Kirov viloyatlariga surgun qilingan.

Ular qishloq xo‘jaligi, baliqchilik, qurilish va ko‘mir konlaridagi ishlarga jalb qilinishgan.

2014 yilga kelib esa Putin Rossiyasi tomonidan Qrim tag‘in ishg‘ol qilindi. Biroq bu alohida mavzu.

Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
26 noyabr 2015
Qudrat Bobojon Eltuz.com Sochi kalta olingan, pastki labi oldga turtib chiqqan, o‘zi sariqdan kelgan baquvvat jussali bu kishining tund ...
21 noyabr 2021
Siyosatchi bo‘lish¸ siyosatga kirish bugungi O‘zbekistonda boshni kundaga qo‘yish bilan barobar. Bu haqda Jahongirga yozuvdim sal oldin. «Senga gul ...
3 iyun 2022
Frants Kafka o‘limidan keyingina ko‘plab asarlari chop etilgan va dunyoga tanilgan 20-asrning buyuk yozuvchilaridan biridir. Tirikligida u bir nechta ...
22 dekabr 2017
22 dekabr kuni prezident Mirziyoev O‘zbekiston Oliy Majlisida qilgan bir necha soatlik jonli murojaatida moliya xodimlarini «kalamushlar» deb atadi. ...
Bloglar
20 iyun 2022
1990 yil 20 iyunda O‘zbekiston SSR Oliy Soveti tomonidan Mustaqillik deklaratsiyasi qabul qilingan edi. Mamlakat ...
17 iyun 2022
Biz nima uchun o‘zbek jamiyatida «ayollar huquqi» deb gapiramiz va bu ko‘pchilikka yoqmaydi?Buning sabablarini bilish ...
7 iyun 2022
(Taniqli shoir va siyosatchi Muhammad Solihning “Imperativ” kitobidan 54-qism. Audiokitob matnini muallifning o‘zi o‘qigan) AMAL ...