Кўзқараш
8 март 2019

“Жаллод, калласини ол!!!”

​​Жаллод деганда бошига қоп кийдирилиб, кундага қўйилган каллани ойболта билан чопадиган бақувват одамни тушунишади одатда. Лекин аслида вазият бироз бошқача бўлган.

Подшо ва қиролларнинг саройида жаллодлик хизматлари бўлган. Улар анчагина катта тузилма бўлиб, фақатгина калла чопадиганлардан иборат бўлмаган.

Жаллодлик хизмати ҳукмдорларнинг кимнидир ўлдириш, кимнидир қўрқитиб қўйиш сингари вазифаларини бажарган. Улар фақатгина жамоатчилик олдида бош олиш билан эмас, махфий қотилликлар, саботаж билан ҳам шуғулланган. Айтайлик, бирор шаҳар ҳокими подшонинг қаҳрига дучор бўлиб, ўлимга ҳукм этилса, у, табиийки, бош эгиб келмаган, балки қочиб қутулиб қолиш йўлларини кўрган. Шундай вазиятларда фармонни мавҳум сақлаб, қотилларни керакли жойга юборишган. Шундай қилиб, жаллодлик хизмати яхши тайёргарлик кўрган профессионал қотиллардан иборат бўлган.

Шаҳобуддин Насавий “Сират ас-султон Жалолиддин Манкбурни” китобида қизиқ бир воқеани ҳикоя қилади.

Хоразмшоҳ Аловуддин Муҳаммаднинг (1200–1220) бош жаллоди Жаҳон Паҳлавон исмли шахс эди. Унинг номининг ўзиёқ амалдорлар ва турли-туман ноиблар, бекларнинг кўнглига ғулғула соларди.

Хоразмшоҳнинг қорахитойлар билан жанглари асносида Ўтрор шаҳри ноиби, қорахитойлардан бўлган Тожиддин Билгахон хоразмликлар тарафига ўтади. Хоразмшоҳ урушдан сўнг уни Нисо шаҳрига юборади. Нисога одатда амалдорлар сургунга юбориларди: шаҳар иқлими ва гигиеник вазияти жуда ёмон бўлиб, юқумли касалликлардан ўлиш ҳолатлари жуда кўп кузатиларди. Шаҳар иқлими, айниқса, турклар учун оғир эди. Сургундаги одам ўлиб кетиши ёки қаттиқ қийналиши кутиларди.

Лекин Билгахон шаҳарда яхши ўрнашади ва ҳатто аслзодалар даврасида обрў қозонади. Сургун бир йил давом этади. Натижага эришолмаганини тушунган хоразмшоҳ шаҳарга Жаҳон Паҳлавонни юборади.

Жаҳон Паҳлавоннинг шахсан ўзи бир гуруҳ одамлари билан келганини эшитганида шаҳар вазири (султоннинг вакили, уни шаҳар ноиби ва маҳаллий амалдорлар билан боғлаб турувчи мансабдор) Заҳириддин Масъуд ибн ал-Мунаввар аш-Шоший бир киши билан суҳбат қуриб ўтирган бўлади. Хабарни эшитиши биланоқ даҳшатга тушади.

Жаҳон Паҳлавон шаҳар ноибининг уйида тўхтаган ва вазирни шу ерга чақирган эди. Вазир суҳбатдоши билан бирга ноибнинг уйига отда бораркан, қўрқувдан қўллари қалтираб, отни бошқаришга қийналади. Жаллодбоши вазирни кўриши билан унинг қўлига султон фармонини тутқизади.

Шундан сўнг Тожиддин Билгахоннинг уйига одам қўйиб, султондан келган топшириқ баҳонасида ноибнинг уйига чақиришади. Муҳофизлар гуруҳи билан келган Тожиддиннинг ёлғиз ўзи уй ичига таклиф қилинади, Жаҳон Паҳлавон унга ўзини кўрсатмайди. Заҳириддин Масъуднинг гувоҳлигига кўра, Тожиддин қандайдир баҳона билан ертўлага олиб тушиб кетилади. Бироздан сўнг жаллодлардан бири унинг бошини қўлида кўтариб чиқади. Жаҳон Паҳлавон бошни қопга солиб, дарҳол пойтахт томон йўлга чиқади. Тожиддиннинг ташқарида кутиб турган муҳофизларини тинчлантириш, кўнишмаса, ҳибсга олиш вазифаси вазирга юкланади.

Насавийнинг китоби рус тилида.

Эльдар Асанов,
Телеграмдаги «Асанов формати» блогери

Тағин ўқинг
5 сентябр 2016
Ўзбекистон ичидаги журналистика яна бир бор навбатдаги синовдан ўта олмади. ТВси ҳам, газетаю журналлари ҳам ўта олмади. Ўзбекистонда президент ...
5 ноябр 2018
Халқаро Олимпия қўмитаси норозилигига қарамай, 3 ноябрь кунги мажлисида АIBA – Халқаро ҳаваскор боксчилар уюшмаси 66 яшар Ғафур Раҳимовни ...
5 апрел 2018
Ҳайдовчилик камарини тақмаганлик учун жарима тўлаб бўлган ҳайдовчилардан олти ой ўтиб қайтадан жарима тўлашлари талаб қилинмоқда. Бу ҳақда «Элтуз» ...
23 май 2019
Бугун Туркистон халқининг миллий озодлиги учун курашган Мунавварқори Абдурашидхоннинг НКВД жаллодлари томонидан ўлдирилган кундир. Мунавварқори 1878 йили Тошкентда туғилди. ...
Блоглар
18 сентябр 2019
Шу кунларда ЎзА журналисти Анора Содиқова ўзбек тилининг Ўзбекистонда ривожланишини қўллаб чиқишлар қилди. Таниқли ўзбек ...
11 сентябр 2019
Ибтидосида айтай, мен шоир ёки бастакор, ё-да ҳофиз эмасман. Шеърга ўхшаган бир нарсаларни ёзиб, уларга ...
6 сентябр 2019
“Орамиздан чиқса гар миллатни яхши севгувчи, биз они душмон билиб, таффонча бирлан отамиз”. Бу мисраларни ...