Vaqt mashinasi
18 aprel 2020

18 aprel – Avrangzeb mushriklar ibodatxonalarini vayron qilishni buyurdi

Avrangzeb (toj bezagi) deya tarixga kirgan Abul Muzaffar Muhiddin Muhammad Olamgir (1618—1707) Hindistonda Buyuk mo‘g‘ullar imperiyasi deya atalgan davlatning podshohi edi.

Sulton Muhammad Avrangzeb Bahodir Shoh Jahon va Mumtoz Mahalning uchinchi o‘g‘lidir.

Matematika va fiqh bo‘yicha yetuk olim darajasida ilmi bo‘lganini tarixchilar yozadi.

Ulkan sulola vakili va podshoh bo‘lishiga qaramay, faqir musulmon kabi kiyinib, kamtarona yashagani aytiladi.

Avrangzeb Qur'onni yod bilar, talaygina she'rlarni yoddan o‘qir, o‘zi ham she'r yozardi. Ammo qattiqqo‘l, qon to‘kishni oddiy bir zarurat deb biluvchi toshbag‘ir kishi edi.

U qirq to‘qqiz yil hukmronlik qilib, 1707 yilda 89 yoshida Ahmadobod shahrida vafot etdi.

Hindistonda Islom dinining yoyilishi Avrangzeb ismi bilan bog‘lanadi. Avrangzeb o‘zidan oldingi temuriy hukmdorlarning mushrik va otashparastlarga toqatlilik siyosatini to‘xtatib, buddaviylar ibodatxonalarini vayron qiladi.

Musulmon bo‘lmaganlarga jizya solig‘ini soladi.

Bugungi til bilan aytganda, Avrangzeb siyosatda IShID va salafiylar formatida ish ko‘radi.

Avrangzeb Hindistonda keng yoyilgan naqshbandiylik va boshqa sufiylik tariqatlarini shirkka tenglashtirib, ta'qib va tazyiq ostiga oladi.

Avrangzeb 1658 yilda akasi Doro Shukuhni asirga olgach, otasi Shoh Jahonni ham taxtdan tushirib, qasrda mahbuslikda saqlaydi.

Ko‘p o‘tmay, ukasi Murodbaxshni ham ushlab zindonga tashlaydi va o‘sha yerda bo‘g‘ib o‘ldirtiradi.

Kichik akasi Shoh Shujo‘ darbadarlikda Birma tuprog‘iga o‘tib, o‘sha yerda butun oila a'zolari bilan birga qaroqchilar qo‘lida o‘lib ketadi.

Katta akasi Doro Shukuhni dinsizlikda ayblab, zindondan olib chiqadi va shahar maydonida boshini kestiradi. O‘sha kuniyoq Doro Shukuhning kesilgan boshini laganga solib, mahbuslikda yotgan kasal otasi Shoh Jahon oldiga kiritadi.

Shoh Jahon esa mahbuslikda sakkiz yil yig‘lab-yig‘lab, ko‘zi ko‘r bo‘lib, olamdan o‘tadi.

Avrangzeb esa qirq to‘qqiz yil hukmronlik qiladi.

«Tazkirat ul-havotun»da aytilishicha, Avrangzebning besh o‘g‘li va besh qizi bo‘lgan. O‘g‘illari – Muhammad Sulton, Muazzam Shoh (keyinchalik Bahodir Shoh), A'zam Shoh, Muhammad, Amin Kom Baxsh; qizlari — Badriniso begim, Zebunniso begim, Ziynatniso begim, Zubdatniso begim va Mehriniso begimlardir.

Zebunniso begim o‘z zamonasining fozila ayollaridan Hafiza Maryambonu qo‘lida savod chiqargan.

Otasi Zebunnisoning shoirlik iste'dodini payqab, unga o‘z davrining yetuk olimlaridan Mullo Muhammad Ashraf Isfahoniy va Mullo Jovonni muallim qilib tayinlaydi.

Zebunniso begim zabardast shoira, yetuk olima, tanbur chertuvchi usta sozanda va mohir xattot bo‘lib yetishadi.

Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
12 iyul 2016
U 16 yil fermerlik qildi. Otasining ham suyagi dalada qotgan, qirq yil davomida paxta yetishtirish bilan shug‘ullangan. Avval otasiga, ...
4 dekabr 2019
Turkiyalik sarmoyadorlar Vahit, Fikret va Resat Guneshlarning ta'kidlashlaricha, 2011 yilda O‘zbekiston rasmiylari ularning Toshkentdagi savdo markazini egallab olishdan oldin ...
18 avgust 2018
Hozirda AQSh bo‘ylab sayohat qilayotgan, ko‘pchilikka «Alvido, Jasliq!» kitobi bilan mashhur sobiq siyosiy maxbus Muhammad Bekjon «Eltuz» nashri o‘quvchilari ...
7 iyun 2022
(Taniqli shoir va siyosatchi Muhammad Solihning “Imperativ” kitobidan 54-qism. Audiokitob matnini muallifning o‘zi o‘qigan) AMAL VA RIYo Yaqinda bir ...
Bloglar
28 may 2024
Men millatchi emasman! Lekin qaytadan ta'mirlatilgan va Toshkent shahrining sobiq hokimi J. Ortiqxo‘jaev tomonidan Pasxaga ...
11 may 2024
1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi. ...
6 may 2024
Hayrli kun! Urganch shahrida yashayman. Bugun quyidagi voqea yuz berdi: men avtobusda telefonda gaplashib turgandim. ...