Asosiy mavzular
27 mart 2019

Asanov formati: Xorazm lazgisi ko‘plar o‘ylagandek qadimiy emas

Tarixchilarimiz o‘tmish qadriyatlarini mumkin qadar qadimiylashtirishni yaxshi ko‘rishi sir emas. Qadimiylik, ming yillar haqidagi ta'kidlarni o‘ylamay, hech bir faktsiz keltirishlarga ko‘p bora guvoh bo‘lganman. Xorazm lazgisi ana shunday «qadimiylashtirish» qurbonidir.

Ba'zi tadqiqotchilar lazgini hatto uch ming yillik san'at deb yuborganiga guvoh bo‘lganman. Aslida-chi?

Aslida lazgi xonlik davrida ishlab chiqilgan. Nomidan ham ma'lumki, u Kavkaz xalqlari raqsi – lezginkaga taqlidan yaratilgan.

Lazgilar (bugun ruslashgan «lezgin» shakli ishlatiladi) – Kavkazning eng yirik xalqlaridan. O‘tgan asrlarda lazgi deganda nafaqat bugungi lazgilar (kyureli xalqi), balki ularga qardosh boshqa mayda xalqlar ham tushunilgan.

XVII-XIX asrlarda Xiva va Buxoroga guruh-guruh bo‘lib lazgilar ko‘chib kelgan. Masalan, Buxoroda 1820-yillarda 2-4 ming lazgi yashagan. Ularning asosiy qismi poytaxt shaharlarda o‘rnashgan.

Lazgilar to‘y va bayramlarida milliy kuylarini ijro etib, raqsga tushishgan. Ayniqsa, sekin boshlanib, tezlashib ketadigan musiqa (bugungi lezginka) mashhur bo‘lgan.

XIX asr ikkinchi yarmida ancha faollashgan xorazmlik musiqachilar mana shu musiqa bilan tanishib, uning modeli asosida o‘zbek lazgisini yaratishgan.

Bugungi kunda lazgi nafaqat Xorazmda, balki butun O‘zbekistonda sevimli to‘y musiqasi hisoblanadi. Ko‘rib turganingizdek, xalq mehrini qozonish va an'ana tusiga kirish uchun juda qadimiy bo‘lish shartmas.

P.S: Lazgi haqidagi postimni qabul qilolmay, shaxsiyda norozilik bildirayotgan akalar!

Lazgi XIX asrda paydo bo‘lganiga men aybdormasman. Bu fakt sizga juda yoqmasa, uch ming yil oldinga qaytib, lazgini boshqatdan yaratib keling. Men bu masalada sizga hech qanday yordam berolmayman.

Eldar Asanov,
Telegramdagi «Asanov formati» blogeri

Tag‘in o‘qing
20 fevral 2017
Besh yil burun Shvetsiyaning Stromsund shaharchasida yollanma qotil tomonidan otib ketilgan taniqli imom Obidxon Nazarovning yaqinlari uning ancha tuzalib ...
18 yanvar 2023
E'tiboringizga Eltuz «600 sekund»ning 18 yanvar sonini taqdim etadi.+++Qashqadaryo viloyati Yakkabog‘ tumani Samoq MFYda qor erishi oqibatida sel yuzaga ...
30 dekabr 2019
O‘zbekiston «Erk» Demokratik partiyasi lideri Muhammad Solih 1991 yilning dekabrida bo‘lib o‘tgan prezidentlik saylovida qatnashgan edi. Ayni voqeagacha va ...
28 noyabr 2023
SSSRni alqashga qaratilgan, kommunistik ruhda suratga olingan kinolar O‘zbekfilm arxivida juda ko‘p. Go‘yoki Rossiya bosib olmaganda O‘rta Osiyo qoloqligicha ...
Bloglar
11 may 2024
1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi. ...
6 may 2024
Hayrli kun! Urganch shahrida yashayman. Bugun quyidagi voqea yuz berdi: men avtobusda telefonda gaplashib turgandim. ...
30 aprel 2024
1990 yilning 30 aprelida mustaqil O‘zbekiston tarixidagi ilk demokratik partiya – «Erk»ning ta'sis qurultoyi bo‘lib ...