Асосий мавзулар
26 март 2021

26 март референдуми – Каримовнинг илк сиёсий найранги

Ўзбекистонда 1995 йилнинг мартида президент ваколатини узайтириш учун референдум ўтказилган эди.

Ислом Каримовнинг президентлик ваколатини 2000 йилга қадар узайтирган бу референдум кунларидаги сиëсий кайфиятни ўша давр расмий матбуотидан излаймиз.

Қўлимизда референдум кунлари чоп қилинган ва каримовпараст чақириқлар билан тўла “Халқ сўзи” ва “Народное слово” газеталари.

“Халқ сўзи” газетасининг 25 мартдаги сони “Эртага умумхалқ референдуми куни” деган сарлавҳани манжетга чиқарган.

Газетанинг илк саҳифасида италиялик дипломат Карло Унгаро (Carlo Ungaro) тилидан “Ўз вақтида ўтказилаëтган муҳим тадбир” деган “мақола” эълон қилинган.

Айни саҳифада Каримовни “Тинчлик ва осойишталик кафолати” деб атаган тожикистонликнинг мактуби эълон қилинган.

Эслатиб ўтамиз, 1995 йилда Тожикистон Ўзбекистон ҳукумати учун одамларни қўрқитадиган ва яшашидан шукр қилишга чорлайдиган “ўрнак” давлат эди.

Бугунги матбуот ўзбекларни Сурия билан қўрқитса, ўша пайт матбуоти Тожикистон билан қўрқитган.

Айни саҳифада референдум воситасида лавозимдаги умри узайтирилаëтган Ислом Каримов шаънига мақтовлар ëғдирилган мақолалар ўрин олган.

“Порлоқ келажак сари”, “Тўла қўллаб-қувватлаймиз” каби мақолалар риторика ва мадҳиябозлик намунаси каби туюлади.

Газетада ўша пайтда ўзбек парламенти спикери бўлган Эркин Халиловнинг Мадридга сафари ҳақида ҳам билги берилган.

Айни газетанинг 23 мартдаги сонида эса умумхалқ референдумидаги овоз бериш варақасининг намунаси келтирилган.

Варақада “Сиз Ўзбекистон президенти ваколатларини 1997 йилдан 2000 йилга қадар узайтиришга розимисиз?” деган савол қўйилган. Тартибга кўра, бу варақага қалам текизмай қутига ташланса, розилик аломати бўларди.

Норозилар бу матнни ўчириб ташлашлари талаб қилинган.

Ўша пайтда мухолифатнинг Туркияда нашр қилинган “Эрк” газетасида ëзилишича, сайлов хоналаридаги ручкаларнинг ичидаги запаси олиб қўйилган экан. Бюллетень устини чизганлар ҳуқуқбузар сифатида милиция суҳбатига олиб кетилган.

Яна газеталарга қайтамиз. “Халқ сўзи”нинг 24 март сонида келеслик мактаб директори Халиловнинг расми референдумда Каримов тарғиботчиси сифатида тақдим қилинган.

Айни саҳифада Каримовга бағишланган “Келажагимизнинг ишончли кафолати” сарлавҳали каттагина мақола чоп қилинган. Газета муаллифлари референдумни “Демократиянинг олий маҳсули”, дея тарифлашган.

Референдум ўтиб бўлганидан кейин 28 март куни чоп қилинган “Халқ сўзи” Каримовнинг фотосини чоп қилиб, “Эл ишончи – олий мукофот” сарлавҳасини манжетга чиқарган.

Газетанинг ички саҳифасидан эса референдумнинг “зўр уюшқоқлик билан ўтгани” ҳақидаги лавҳалар елпиғичи ўрин олган.

Рус тилидаги “Народное слово” газетаси “Народ сказал свое слово” сарлавҳаси остида референдумни мақтовчи мақолани эълон қилган.

1995 йил 26 мартида ўтказилган умумхалқ референдуми натижаларига мувофиқ, Каримовнинг президентлик ваколатлари 2000 йилгача узайтирилди.

Шундан бери ўтган ва муқобил сайлов экани иддао қилинган президент сайловларида Каримов яна осонлик билан ўз курсисида қолишга муваффақ бўлди.

Халқаро кузатувчилар бу сайловларнинг биронтаси ҳам эркин ва демократик бўлмаганини айтишади.

Ўзбекистон Конституциясининг 90-моддасига мувофиқ, бир шахс президент лавозимига икки мартадан ортиқ сайланиши мумкин эмас.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
8 апрел 2019
Сўнгги вақтларда тадбиркорлик субъектларига тегишли бўлган мулкнинг Миллий гвардия фойдасига тортиб олинаётгани билан боғлиқ иккита можаро кузатилди. Буларнинг биринчиси ...
28 апрел 2017
Тошкент пропискасига кириш учун расмий рўйҳатдаги ҳужжатларни йиғишга вақтинча пойтахтда бўлиш муддати ҳам етмаслиги ҳақидаги мақолани чоп этган Кun.uz ...
23 май 2017
Ўзбекистон ва Тожикистон орасида мина майдонлари зарарсизлантирилмаган, визали бориш келиш бекор қилинмаган бўлса ҳам, икки давлат рахбарларининг Саудия Арабистонида ...
26 ноябр 2018
“Элтуз” нашри ўз суриштирув гуруҳи томонидан йиғилган маълумотлар асосида тайёрланган фильмнинг иккинчи қисмини эътиборингизга тақдим қилади. Фильмнинг дастлабки қисмида ...
Блоглар
13 апрел 2021
«Элтуз» каналида ўзининг “Нью-Йоркдан назар” видеоблогини юритаётган 70 ёшли қишлоқ хўжалиги мутахассиси Исмоил Оспанов эътиборни ...
11 апрел 2021
«From Me to You» (Мендан сенга) — Леннон ва Маккартни дуэти ижро қилган зариф бир ...
8 апрел 2021
2010 йил 7 апрель куни ўз қарорлари билан озиқ-овқат ва коммунал хизматлар учун нарх-навони мислсиз ...