Асосий мавзулар
30 май 2017

30 май – улуғ шоир Эркин Воҳидов вафот этган кун

Эркин Воҳидов 2016 йилнинг 30 майида 79 ёшида вафот этди. У 1936 йил 28 декабрда Фарғона вилояти Олтиариқ туманида туғилди. Ўзбекистон Олий Кенгаши депутати бўлди. Ошкоралик йилларида айни номдаги қўмита раиси бўлди, уни ошкоралик даври ва айни қўмита тугагунга қадар бошқарди…

Шунингдек, у парламент депутати бўлсада, умрининг сўнгги йилларида фаолият олиб бормагани, оғир хасталикка учрагани маълум. Бироқ Эркин Воҳидов кўплаб мухлислари дилида гўзал ташбеҳли шеърлари билан қолди.

Шоирнинг «Тирик сайёралар» китобига кирган шеърларини мен ҳам ёшлигимдан ёд олиб, севиб ўқирдим.

Йўл четида беҳол ётибман,
Не бўлди деб сўрар киши йўқ.
Ишим йўқдир бу олам билан
Бу оламнинг иши йўқ…

Ошкораликнинг сўнгги кунлари

Шоир билан менинг чорраҳам кесишган давр 1991 йилнинг, адашмасам, июл ойи охирларида, август путчи дея тарихга кирган воқеалар арафасида, Ўзбекистон парламентининг Ошкоралик қўмитаси тугатилиши кунларида кечди.

У пайтларда республикада ошкоралик руҳи кезар. «Бирлик» ва «Эрк» партиялари оёққа тураётган давр, Эркин Воҳидов Ўзбекистон парламентининг Ошкоралик қўмитаси раиси эди.

Эрталаб Ёзувчилар Уюшмасига борганимда Эркин Воҳидовга ўқ узилгани, шоирнинг касалхонага олиб кетилгани ҳақида гаплар тарқаганди.

«Октябр инқилоби» ҳиёбони (ҳозирги Амир Темур) ва Ўзбекистон меҳмонхонаси атрофидаги марказий чоррахада Эркин Воҳидовнинг «Волга» автомабилига устма уст ўқ теккан. Ҳайдовчининг сўзларига кўра, иккита ўқ машина ойнасининг Эркин Воҳидов ўтирган бурчагини тешиб ўтган эди.

Мен бу ҳақда ўша пайтларда энг илғор саналган «Комсомольская правда» газетасига телефонда хабар бердим.

Эртаси Ошкоралик қўмитаси раиси Эркин Воҳидовга суиқасд бўлгани ҳақидаги хабарим газетада босилди.

Газета мендан тағин воқеа тафсилотларини кутар. Қаттиқ шок холатига тушган Эркин Воҳидовни касалхонага ётқизишган. Ҳаммадан кўра унинг мен билан учрашгиси йўқ эди.

Хабар босилгач мухолифатдаги дўстлар, бир-икки кун кўзга кўринмай туришим лозимлигини маслаҳат беришди.

Эртаси эса Тошкентдаги уйимга мен йўқлигимда милиция ходимлари келди.

Бироқ орадан кўп ўтмай йўлда мени фуқаролик кийимидаги йигитлар ушлаб «Жигули» машинасида олиб кетишди.

Путч русумидаги маҳкама, ёки «тройка»

Мени марказий ҳиёбон яқинидаги КГБ ертўласига олиб киришди. Шубҳасиз мен адвокат талаб қилдим.

Мени дастлаб сўроқ қилган фуқаролик кийимидаги ўзини танитмаган шахс устимдан кулиб, Горбачевнинг ҳам, Ёзувчилар Уюшмасидаги «суянган тоғ»имнинг ҳам куни битганига шаъма қилди.

Унинг гапидан мени қандайдир «тройка» суд қилишини, ўзим эса аллақайси «бешинчи колонна»дан эканимни англадим. У пайтда хали ментларнинг жаргонига тушунмасдим.

Мени подвалдаги, деразаси йўқ, мебелдан фақат битта стули бор бир хонада икки кун давомида ушлаб тергов қилишди.

Тергов кечқурун, менинг шахсимни аниқлаш билан бошланди, гарчи шахсим эрталаб «аниқланганди».

Адолат нуқтаи назаридан айтиш керак, бутун тергов давомида менга қийноқ қўлланилмади. 90-йилги «тройка» КГБнинг Москва буйруғига итоатини англатар, бугунги кун ўзбек турмасидаги бўлаётган гаплар билан солиштирганда, 37-йиллар пародиясига ўҳшарди.

Қизиғи шундаки, судловчиларнинг биттаси ёлғондакам ғазабга минар, иккинчиси мулойимлик билан менга сув олиб келар, учинчиси эса камгап бўлиб орада бир икки савол бериб қўярди.

Уларни аввалига мен чизган детектив манзара – суиқасд бўлган майдон, кўпроқ снайперлар, машина ойнасини тешиб ўтган ўқлар қизиқтирди.

Кейин эса бу хабарни кимлардан ва айнан кимдан эшитганимни суриштиришди.

Гап кимнидир сотиш кераклиги ҳақида бораётганини сезиб, аввалига гапни олиб қочмоқчи, вақтни озроқ чўзиб кейин «айб»ни бўйнимга олиб қўя қолмоқчи бўлдим.

Аввал гувоҳ, кейин асосий гумонланувчи, кейин эса айбдор мақомига ўтдим.

Кейин менинг терговдаги кўргазмамга қарши ва Муҳаммад Солиҳни қоралаш мақсадида берилган Ёзувчилар Уюшмасидаги бир қулоқнинг кўргазмасини кўрсатишди…

Тағин бир сутка КГБ ертўласида қолдим.

«Учувчи михлар»

Эрталаб терговчи бир тахлам газетани келтириб олдимга ташлади. Ўзбекистондаги деярли барча марказий газеталар «Ўзбекистон адабиёти ва санъати», «Совет Ўзбекистони», «Правда востока», «Тошкент оқшоми», «Тошкент ҳақиқати», «Қишлоқ ҳақиқвти» газеталари менинг қанчалик «разил туҳматчи» эканим ҳақида ёзиб чиққан эди.

«Комсомольская правда» газетаси эса «Летающие гвозди» номли мақола чоп этган, унга кўра воқеа гувоҳлари эндиликда шаҳар марказида кетаётган машина ойнасини қандайдир михлар тешиб ўтганини билдиришганди.

Мени шаҳардан чиқмаслик шарти билан қўйиб юборишди. Ўртада август путчи бошланди. Тергов унутилди. «Ошкоралик қўмитаси»нинг тугатилгани, «тройка» ва Эркин Воҳидовга қарши суиқасд ҳақидаги гаплар ҳам.

Бу гапларни мен бугун бизга кўплаб фалсафий шеърлар қолдирган, охир оқибат «фирқа дафтари»ни ҳам улоқтирган шоир ўлими боис эсладим.

Менинг англашимча Путч арафасида унинг машинасига узилган ўқлар аслида «Ошкоралик қўмитаси»га, ошкоралик даврига, парламентдаги халқ овозини ўчиришга қарата отилган ўқлар эди ва улар мўлжалга текканди.

Балки бундай ҳам эмасдир, бироқ умрининг сўнгги даврида мамлакатни узурпация қилган шахс ва унинг атрофидагилар билан бир парламентда ўтириш, ҳақиқатни айтмасликка маҳкумлик шоир учун қанчалик оғир кечиши мумкинлиги ҳақида ўйладим…

Қудрат Бобожон
Eltuz.com

Тағин ўқинг
2 август 2017
30 июл куни «Таҳлилнома» кўрсатувида Каримовнинг «тўмтайиб юришлари», мамлакатдаги валюта «қора бозори», қўшнилар билан муносабат, чегара масалаларида йўл қўйган ...
18 май 2017
Ўзбек матбуоти президент Мирзиёевнинг товуқ ва тухум сиёсатини улуғлашда давом этмоқда. Ҳусусан «Миллий тикланиш» газетаси (17.05) Тошлоқдаги деҳқон хўжалиги ...
18 апрел 2017
Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Самарқанд вилоятига борганида Булунғур ва Нуробод туманлари ҳокимлари, туман прокурорлари, туман давлат солиқ инспекцияси раҳбарлари ...
7 сентябр 2017
7 сентябр куни, «Дўстлик» КППнинг расмий очилишидан бир кун ўтиб, ўшлик ҳуқуқ ҳимоячиси Иззатулла Рахматуллаев чегаранинг яна ёпилгани ҳақида ...
Блоглар
16 ноябр 2017
Сал аввалроқ ўзбек матбуотида Меҳнат вазирлиги ва Миграция агентлиги масъуллари Росссияга сафар қилиб, кўплаб учрашувлар ...
13 ноябр 2017
Ўзбекистонлик 1 миллиондан ортиқ меҳнат мигрантлари Санкт-Петербургда ишлаётгани расман тан олинди. Демак, РФнинг Ўзбекистонга масофа ...
10 ноябр 2017
9 ноябрь куни Тошкентга Пуйоль келди, биласиз-а? Карлес Пуйоль «Барселона»нинг собиқ ҳимоячиси. Жамоа тарихидаги энг ...