Таҳлил
30 октябр 2015

Вандализмми ёки оддий плагиат?

Қудрат Бобожон
Eltuz.com

Навоий театрининг японлаштирилиши, аслида ҳиёбонларнинг чопиб йўқ қилиниши, деворий санъат асарларини ўчириб устига фотообой қоплаш, тарихий ёдгорликлар ўрни, шакли шамойилини ўзгартириш, масжидларга болалар ва диний либосдаги (?) одамларнинг қўйилмаслиги, ҳижобни ва қизларнинг шимда юришинию, тўйларда вальсга тушишини тақиқлаш каби бир-биридан ғалати воқеалар олдида арзимасдай туюлиши мумкин, бироқ жиддий ташхисга муҳтож.

Гап Тошкентдаги сўнгги ўзгариш, Навоий номидаги Академик театр биноси лавҳасидан унинг меъмори номининг олиб ташланиши ҳақида кетаяпти. Бундан буён театр унинг бош меъмори Алексей Шусев томонидан эмас, балки “юзлаб япон фуқаролари” томонидан барпо этилган ҳисобланади.

Театр биносининг 1947 йили таниқли меъмор Алексей Шусев лойихаси ва рахбарлигида қурилгани ҳаммага маълум.

Ҳар ҳолда, опера театри биноси қурилиши тўғрисида Википедияда бундан бошқа маълумот қолдирилмаган. Қурилишда қанча махбус, ҳарбий асиру, мардикор ишлаганию, уларнинг миллати тарихчилар учун бахсли бир мавзу.

Бироқ, қайсидир япон делегацияси келиши олдидан лавҳа ўзгарди. Эндиликда бу театр биноси муаллифлари “Узоқ Шарқдан депортация қилинган юзлаб япон фуқаролари” бўлиб чиқаяпти.

Тарихни қўлининг учи билан ўзгартиришга ўрганиб қолган Каримовнинг “бу мўъжизаси” аслида навбатдаги аҳмоқона вандализмнинг бир кўриниши холос.

Тарихда шундай миллат ўтган. Уларни вандаллар деб аташган. Бу ном уларга 455 йилнинг июнида Римни ишғол қилишган пайти ноёб санъат асарларни кўп миқдорда ўмарганлари учун берилган.

Бироқ улар бу осори атиқалар ва муаллифлар номини ўзгартиришмаган, сотиш учун авайлаб шаҳардан олиб чиқиб кетишган. Келажак авлодларга улар бутунлигича етиб келгану, уларнинг қилмиши тарихда “вандализм” деган бадбахт ном билан қолган.

Улардан фарқли турли давр вандаллари ўз аҳмоқликлари билан нафақат тарихий обидалару, артефактларни, балки бутун бошли шаҳарларни йўқ қилишган.

Бордию буни оддий плагиат деб атасак меъморий асар муаллифлигини юзлаб номсиз япон гастарбайтерларига берилишидан Ўзбекистон ҳукумати қандай манфаат кўришига тўғриси ақлим етмайди.

Тағин ўқинг
26 март 2016
Ўзбекистон баҳсли бўлиб турган Чаласарт ҳудудига ҳарбий техника ва аскар киритгани муносабати билан Қирғизистоннинг Тошкентдаги элчиси маслаҳатлашувлар учун Бишкекка ...
28 ноябр 2015
Умида Аҳмедова Eltuz.com Тошкентда “Осиё рамзи” рахбарияти остида «Модалар ҳафтаси»ни тиклашди, кўрсангиз ғирт “а ля биз ҳам бормиз” усулида. ...
24 октябр 2016
Ўзбекистондаги сиёсий партиялар 4 декабрь куни бўлиб ўтадиган президент сайловига ўз номзодларини кўрсатиб бўлди. Энг сўнггида муваққат президент ва ...
12 декабр 2016
Чилонзор тумани “Тинчлик” масжидининг имом хатиби Шермурод Тоғай (Алишер домла) ўзининг Facebook даги саҳифасида ўзбек поп мусиқачиси 30 яшар ...
Блоглар
16 ноябр 2017
Сал аввалроқ ўзбек матбуотида Меҳнат вазирлиги ва Миграция агентлиги масъуллари Росссияга сафар қилиб, кўплаб учрашувлар ...
13 ноябр 2017
Ўзбекистонлик 1 миллиондан ортиқ меҳнат мигрантлари Санкт-Петербургда ишлаётгани расман тан олинди. Демак, РФнинг Ўзбекистонга масофа ...
10 ноябр 2017
9 ноябрь куни Тошкентга Пуйоль келди, биласиз-а? Карлес Пуйоль «Барселона»нинг собиқ ҳимоячиси. Жамоа тарихидаги энг ...