Асосий мавзулар
19 март 2019

19 март куни Ленин майдонидаги митингда ўзбек тилига давлат мақоми сўралган эди

1989 йилнинг 19 мартида Тошкент марказидаги Ленин (ҳозирги Мустақиллик) майдонида норозилик митинги бўлиб ўтди.

Митингни “Бирлик” халқ ҳаракати ташкил қилган эди. Ўзбек тилига давлат тили мақомини бериш талаби йиғилганларнинг асосий истаги эди.

Митингда, шунингдек, Бўстонлиқдаги кимë заводи қурилишини тўхтатиш ва Орол қуриши оқибатлари билан боғлиқ талаблар ҳам илгари сурилган.

Eltuz.com тасарруфида мавжуд бўлган ҳужжатларга кўра, митингда 80-100 нафар атрофида одам тўпланган.

Баъзи маълумотларга кўра, митингчи фаоллар орасига киритилган КГБ агентлари ҳисобига тадбир охирига бориб одамлар гавжумлашган.

Ленин ҳайкали остида ҳукуматдан изн сўрамасдан 80 кишининг йиғилгани ўша пайтда Ўзбекистон раҳбари бўлган Рафиқ Нишоновни қўрқитиб юборган.

Ҳукумат митингчилар ëнига одам юбориб, аввалига тарқалишни талаб қилган. Бу талаб қондирилмаганидан кейин митинг ташкилотчиси, математика фанлари доктори, профессор Абдураҳим Пўлатов айни майдонга ëндош бўлган ва халқ орасида “товуқ оëқли уй” деб аталган 16 қаватли ҳукумат биносига таклиф қилинган эди.

“Бирлик” ташкилотчиларидан бири бўлган Пўлатовни Ўзбекистон ССР Олий кенгаши раиси Мирзаолим Иброҳимов қабул қилиб, унга ўзбек тилини давлат тили қилиш бўйича қонун лойиҳаси тайëрланаëтгани ҳақида билдирган.

Айни митинг ҳақида “Озодлик”нинг Тошкентдаги штатсиз мухбири Тоҳир Умаров воқеадан бир неча кун ўтиб Мюнхендаги радиостанциядан хабар қилган эди.

Билишимизча, айни митинг тўлалигича КГБ тарафидан видеотасвирга олинган ва бу тасвир шу кунда Ўзбекистон МХХ архивида сақланмоқда.

Бу митинг тасвирлари бизда мавжуд эмас. Аммо “Ўзбекфильм” киностудияси ишлаган “Тангалик болалар” киносида айни митинг билан боғлиқ ҳужжатли кадрлар мавжудлиги айтилади.

Турли манбаларга кўра, бундан илгари ҳам Ўзбекистонда сиёсий норозилик намойишлари бўлган.

Масалан, Ўзбекистон тарихидаги илк митинг 1988 йили 20 декабрь куни Инқилоб (ҳозирги Амир Темур) хиёбонида Муҳаммад Солиҳни “Правда Востока” ҳужумидан ҳимоя қилиш учун ўтказилганди.

Унда 300 атрофида одам қатнашгани айтилади.

Бундан ташқари, ўша йили февраль ойида Ўзбекистон тарихида “Тил байрами” номи билан қолган, ўзбек тилига давлат мақоми бериш сўралган илк намойиш талабалар шаҳарчасидаги майдонда ўтган эди.

Eltuz.com

Тағин ўқинг
31 январ 2019
Венесуэладаги охирги ўзгаришлардан сўнг, кутилганидек, собиқ президент Николас Мадуронинг тарафдорлари кўпайиб кетди. Унинг халққа қилган яхшиликлари, ҳамширалар минглаб доллар ...
2 июн 2016
Журналистнинг «Нега йўқ бўлиб кетдингиз? Ўрнингиз жудаям билиняпти» деган саволига жавоб берар экан, Обид Асомов шундай деди: «Баъзи бир ...
3 август 2017
Қадрли вебсаҳифамиз ўқувчилари. Элтуз нашри жамоаси таътилга чиқишга қарор берди. Нашр ўз фаолиятини сентябрдан давом эттиради. Шу вақт ичида ...
20 ноябр 2017
18 ноябрь куни Чеченистоннинг кремлпараст раҳбари Рамзан Қодиров ўзининг Инстаграм саҳифасида Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг куёви Ойбек Турсунов билан ...
Блоглар
18 сентябр 2019
Шу кунларда ЎзА журналисти Анора Содиқова ўзбек тилининг Ўзбекистонда ривожланишини қўллаб чиқишлар қилди. Таниқли ўзбек ...
11 сентябр 2019
Ибтидосида айтай, мен шоир ёки бастакор, ё-да ҳофиз эмасман. Шеърга ўхшаган бир нарсаларни ёзиб, уларга ...
6 сентябр 2019
“Орамиздан чиқса гар миллатни яхши севгувчи, биз они душмон билиб, таффонча бирлан отамиз”. Бу мисраларни ...