Asosiy mavzular
13 aprel 2017

O‘zbekistonda o‘zbek tilini mustaqil o‘rganish bo‘yicha qo‘llanma yo‘q

O‘zbekistonda davlat tiliga katta e'tibor haqida ko‘p gapirilayotganiga qaramay, mamlakatda o‘zbek tilini mustaqil o‘rganish bo‘yicha qo‘llanmani topish anqoning urug‘idek qiyin bo‘lib qoldi.

“Pravda vostoka” gazetasida (12.04) chop etilgan “Tarjima qiyinchiliklari yoki o‘zbek tilini mustaqil o‘rganish bo‘yicha qo‘llanmani qaerdan topish mumkin?” sarlavhali maqola mazmunidan shunday xulosa kelib chiqadi.

Maqolada yozilishicha, poytaxtdagi kitob do‘konlarida bunday turdagi yangi qo‘llanmalar yo‘q. Ammo turli-tuman lug‘atlar ko‘p.

“E.Oxunjonov tomonidan tuzilgan “Ruscha-o‘zbekcha, o‘zbekcha-ruscha so‘zlashgich” bor. U Sankt-Peterburgning “Karo” nashriyoti tomonidan chop etilgan. Uning mahalliy muqobillari qani?” deya savol qo‘yadi muallif.

“O‘zbekiston” nashriyoti vakili mazkur savolga javoban nashriyot davlat tilini mustaqil o‘rganish bo‘yicha qo‘llanma chiqarmasligini aytgan. Kitob sotuvchilar esa bunday qo‘llanma umuman yo‘qligini, shu paytgacha ham sotmaganliklarini bildirgan.

Muallif izlay-izlay, eski kitoblar sotiladigan do‘kondan o‘ziga kerakli qo‘llanmani topganini, ammo u ham 1990 yilda chiqqanini ma'lum qilgan.

“Bu qo‘llanmani varaqlab, zamon qanchalik o‘zgarib ketganini sezish mumkin. Chunki hozirga kelib juda ko‘plab so‘zlar eskirib bo‘ldi”, deydi muallif.

Maqolani o‘qir ekansiz, o‘zbek tiliga o‘tgan asrning 90-yillari darajasida ham qarov yo‘q ekan, degan xulosaga kelish uchun asosingiz bordek tuyulaveradi.

Eski gazeta taxlamlarini ko‘zdan kechirarkan, jumladan 1997 yili “Hurriyat” gazetasida bosilgan “O‘zrus tilini razvivat qilaylik!” nomli hajviy maqolaga ko‘zimiz tushdi.

Tili chuchmal holga kelib qolgan, har gapiga ruscha aralashtirib gapiruvchi hajviya qahramoni o‘zrus tilini rivojlantirishni taklif qiladi.

O‘sha davrda qandaydir o‘zbekcha so‘zlashgichlar chop etilganiga qaramay, muammolar jiddiy ekaniga kinoya bilan urg‘u berarkan:

“Agar bu statyani yaxshi tushuna olmagan bo‘lsangiz, o‘zbekcha va ruscha izdanielarda perevodini chiqartirishga harakat qilaman”, deydi.

O‘sha davr bilan bugungi ahvolni solishtirarkan, o‘zrus tili O‘zbekistonda allaqachon rivojlanib bo‘ldimi degan hayolga borish mumkin.

Bahodir Sharif
O‘zbekistonlik gazetxon tahallusi
Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
21 iyul 2017
Farg‘ona viloyati aholisi o‘z yaqinlaridan kelgan jo‘natma pullarni olishga qiynalmoqda. Banklar oldida uzunqator navbatlar hosil bo‘lgan. “O‘g‘lim Rossiyada ishlaydi, ...
30 may 2016
“O‘zbek hukumati zudlik bilan va hech qanday shartsiz, 10 oktyabr kuni siyosiy motiv bilan qamoqqa hukm qilingan mustaqil jurnalistni ...
7 oktyabr 2020
Jeenbekov hukumatining hayratlanarli darajada tezkor ag‘darilishidan so‘ng bir qator savollar tug‘iladi. Ulardan eng muhimi – ikkita: Endi nima bo‘ladi? ...
10 avgust 2020
Bishkek shahrining Birinchi may tumani sudi 10 avgust kuni ehtiyot chorasi sifatida o‘zbek jurnalisti Bobomurod Abdullaevni 8 sentyabrga qadar ...
Bloglar
22 oktyabr 2020
Milliy ishlab chiqarishni rivojlantirish degan bahona, niqob yordamida monopollarimiz qonimizni so‘rib yotibdi. Tashqaridan iste'mol tavar-buyumlar ...
20 oktyabr 2020
Bundan o‘n yil ilgari poytaxdagi o‘rtacha ikkita amaldor tushlikka bir millionga yaqin pul sarflashini eshitib ...
15 oktyabr 2020
O‘nta roman yozay, ellikta she'riy to‘plamim nashr etilsin, yozganlarim dunyoning barcha yirik tillariga tarjima qilinsin, ...