ART-DURBIN
24 fevral 2021

Hijobdagi suluvlar rasmini chizgan rassom

Islomda ko‘p cheklovlar mavjud bo‘lsa-da, jinsiy mavzu doim e'tiborda. Xotin-qizlarga seksual ob'ekt sifatida qaralishi islom dinining ustunlaridan biri, desak adashmaymiz. Soch, qo‘l-oyoqlar, qomat… barchasi shahvat qo‘zg‘atuvchi unsurlar ekani diniy suhbatlarning bosh mavzusi.

Bugun sizga tanishtirmoqchi bo‘lganimiz AQShlik rassom Makan (Maks) Emadi ham islomiy erotizm mavzusidagi tasvirlarni yaratadi.

Asli eronlik Emadi yoshligida oilasi bilan Erondagi 1978 yil inqilobidan so‘ng AQShga ko‘chib ketadi. Sotsiologiya va psixiatriya yo‘nalishlarida o‘qib, ishlab, keyinchalik mustaqil ravishda rassomlik mahoratini egallaydi, chizishga bo‘lgan ishtiyoq ishqga aylanadi.

Uning kartinalarida qora hijobga burkangan go‘zal ayollar noz-ishvali nigohlar va ehtirosli bir maqomda namoyon bo‘lishadi.

Maks Emadi «islomiy erotizm» mavzuidagi to‘plam ishlarini taxminan 2002-2003 yillarda yaratib, ularning kontseptsiyasini AQShning Iroqqa urush ochishi bilan bog‘laydi.

G‘arb olamining globalizatsiya va demokratiya g‘oyalari targ‘iboti ostida o‘z qadriyatlarini boshqa o‘lkalarga singdirishga uringanini tanqid qiladi. Kartinalardagi hijob kiygan ayollarning o‘ta ehtirosli va yarim yalang‘och tarzda tasvirlanishi absurd va nonsens bo‘lgani kabi globalizatsiyaning natijalari shunday mantiqsiz, deb biladi rassom.

Emadi Erondagi diniy, ayollarning progressiv faoliyatiga bo‘lgan cheklovlarni kinoya orqali kartinalarida tanqid qiladi.

Bir necha yillar o‘tib uning «Islomiy ekstremizm» nomli yana bir turkum ishlari paydo bo‘ladi. Birinchi turkum rasmlarida AQShning g‘alabasi natijasida musulmon ayollarining g‘arblashuvi aks etgan bo‘lsa, ikkinchi turkumda terrorchilar g‘alabasi natijasida G‘arb ayolining hijobga kirishi tasvirlanadi.

Bu jarayonni tasvirlash uchun rassom Gollivudning mashhur yulduzlari siymosidan foydalanadi. Merilin Monro, Anjelina Joli, Megan Foks, Britni Spirs va boshqalar yuziga qora niqoblar va hijoblar tortiladi.

Rassom ishlaridan biriga «Femme fatale N°-8» nomini beradi, frantsuz tilidan tarjima qilganda «halokatli, kulfat keltiruvchi ayol» ma'nosini beradi. Fam fatal chiroyli, aqlli biroq fojeaga sabab bo‘luvchi ayollardir. Emadi tasvirlagan ayollarda shu xislatlarni ko‘rish mumkin.

Provokatsion va shov-shuvli bo‘lishiga qaramay, Emadining ijodi AQShda taqiq ostiga olinmaydi, aksincha, ko‘rgazma va galereyalarda namoyish etiladi. Biroq uning manzili tomon ko‘plab tahdid xatlari, e'tiroz murojaatlari bo‘lgan. Faoliyating dastlabki yillarida, oilam mening xavfsizligim uchun juda qayg‘urishgan, deb eslaydi u.

Emadi ijodiga nisbatan tanqidlar mavjud, albatta, ba'zilar uni provokatsiyada ayblasa, boshqalari ishlari professional chizilmagani va shov-shuv tufayligina tomoshabin e'tiboriga tushganini ta'kidlashadi.

Har qanday holatda Emadi ishlar o‘ylashga chorlaydi va, albatta, tomoshabinni befarq qoldirmaydi.

Akmal Rizaev
Eltuz.com

Tag‘in o‘qing
3 aprel 2018
O‘zbek jurnalisti va yozuvchisi Hamid Ismoilov davlat uni «demokratik tendentsiyalarga mos kelmaydi» deb topganidan so‘ng 1992 yilda O‘zbekistondan qochishga ...
26 sentyabr 2020
O‘zbek estradasi xonandasi va kinolardagi turli rollari bilan aktrisa sifatida tanilgan 34 yashar Munisa Rizaeva ochiq kiyinganligi sababli ijtimoiy tarmoqlarning radikal dindor va muhofazakor ...
5 oktyabr 2016
4 oktyabr kuni o‘z onasiga nolalari tarzida bitilgan maktubida Gulnora Karimova ekani iddao qilinayotgan Afina@zabitaya1972 akkaunti egasi uch yillik ...
5 may 2020
Xalq artisti Yulduz Usmonovaning xatti-harakatlari va ichki ishlar xodimlarini haqoratlagani yuzasidan ma'muriy ishlar bo‘yicha Mirzo Ulug‘bek tumani sudi shug‘ullanmoqda. ...
Bloglar
11 may 2024
1944 yilning 11 mayida Stalin barcha qrim tatarlarini Qrimdan surgun qilish haqidagi mash'um qarorni imzoladi. ...
6 may 2024
Hayrli kun! Urganch shahrida yashayman. Bugun quyidagi voqea yuz berdi: men avtobusda telefonda gaplashib turgandim. ...
30 aprel 2024
1990 yilning 30 aprelida mustaqil O‘zbekiston tarixidagi ilk demokratik partiya – «Erk»ning ta'sis qurultoyi bo‘lib ...