Асосий мавзулар
14 апрел 2017

14 апрел – “Титаник” чўккан кун

«Титаник»да бўлган 2358 кишидан 868 нафари қутқарилади. Улардан 202 нафари биринчи тоифали каюта йўловчилари бўлса, 114 нафари иккинчи ва 325 нафари учинчи тоифали каюта йўловчилари бўлишган. Қутқарилганларнинг мутлоқ кўпчилиги аёллар ва болалар бўлиб, эркаклар 79 нафарни ташкил этган.

Кема Белфастдаги Ҳарлланд анд Волт кемасозлик компанияси тарафидан 1911-йилнинг 31–майида сувга туширилиб 1912 йилнинг 10 апрелида Нью-Йоркка қараб сафарга чиқди.

Кема ихтирочиси Томас Эдрюс энг даҳшатли ҳалокат юз берса ҳам «Титаник» уч кеча-кундуз чўкмасдан, сув юзида туриши мумкинлиги ҳақида одамларни ишонтирган эди.

2358 йўловчи билан Англиянинг Саутгемптонидан чиқиб, Нью-Йорк сари йўл олган кема ичида Британия ва Америка аристократиясининг нуфузли вакиллари, умумий мулки 100 милиард доллардан ошиқ бўлган 25 нафар миллионерлар жой олишади.

«Титаник»нинг люкс-каюталарига АҚШ Президенти Тафтнинг қўриқчиси майор Арчи Батти, катта универмаг хўжайини Страус рафиқаси Идой билан, Англиянинг таниқли публицисти Уилям Стед, рассом Франк Милле, кема ихтирочиси Томас Эндрюс, «Титаник» хўжайини Брюс Исмей ва бошқалар жойлашишади.

Эҳтиёт бўлинг, Айсберг!

Кеманинг биринчи радисти Жон Филлипс ва унинг ёрдамчиси Горалд Брайд 14-апрел куни кечқурун «катта ер» билан алоқага чиқмоқчи бўлиб туришганида яқиндаги кемалардан бирида тўсатдан «Эҳтиёт бўлинг, Айсберг! Эҳтиёт бўлинг, Айсберг!», деган хабарни эшитиб қолишади.

Соат 23:40 Флит «Титаник»дан 400 метрча олдинда улкан муз қатламини кўриб қолади.»Курс бўйича тўғрида Айсберг!» қичқиради у ва уч марта қўнғироқ чалади.

Катта офисер Уилям Меердок «Чапга, чапга бур!»дея шошилинч буйруқ бериб, кеманинг машина қисмига қарата «Орқага, орқага!» дея қичқиради.

Кейинчалик маълум бўлишича, ана шу нотўғри буйруқлар берилмаса, «Титаник» улкан муз қатламига урилиб, нари борса кеманинг олд қисми жиддий шикастланиб, тўқнашув туфайли кўплаб кишиар жароҳатланиши, лекин кема чўкмасдан омон қолиши мумкин эди.

Кемани энг аввал қўрқоқлар тарк этган

Аммо буйруқ берилиб бўлди. Буйруқ бўйича кема бурилади ва шу сабабли муз қояси кеманинг олд томонига эмас, «Титаник»нинг ўнг томони, пастки қисмига зарб билан урилади.

Кеманинг ташқи қатлами 100 метр узунликда консерва қутисидек кесилиб, палубага муз бўлакчалари ёмғири ёғилади.

Кема 10 дақиқа ичида 3 минг тоннадан ошиқроқ сувни «ютиб», унинг механизмлари бирин – кетин ишдан чиқа бошлайди.

Кема ихтирочиси Томас Эдрюс вазиятга баҳо бериб , ўз меҳнати маҳсулига ўлим ҳукми чиқаради:» Уч соатга қолар қолмас кема ғарқ бўлади» дейди .

Соат 00:15. Сувга биринчи қутқарув қайиқлари туширилади. Улар бор йўғи 20 дона. Демак, йўловчиларнинг кўпи билан учдан бирини қутқариш мумкин. Лекин бунга кемадаги ваҳима ва шошма-шошарлик ўз таъсирини ўтказди. Шу сабабли ҳам биринчи қайиқ 65 киши ўрнига 28 кишини олиб тезда жўнаб қолади. Иккинчиси 20 ва учинчиси 12 киши билан кетиб қолади.

Соат 1:00. Кемада қўрқув ва ваҳима авжига чиқади.Шу сабабли қайиқларга олдин аёллар ва болаларни тушуриш учун ҳарбийлар ҳатто қурол ишлатишга ҳам мажбур бўлишади. Бироқ, фақат ўз жонини ўйловчи, қўрқоқ ва номардлар олдин қочишади.

Масалан, «Титаник» хўжайини Брюс Исмей ўзидан олдин қутқарув қайиғига чиқаётган болали аёлни сувга итариб юбориб, биринчи қайиқ билан жўнаб қолади. 1908 йилги олимпиаданинг қиличбозлик мусобақаси бўйича чимпиони, миллионер Коса Дафф Гордон учинчи қайиқ бошқарувчиларини шошилтириб, ўзининг жонини тезроқ қутқазиш мақсадида уларга катта пул ваъда қилиб, 65 киши ўрнига 12 киши билан сузиб кетади.

Лекин ҳамма ҳам номард эмас

Лекин ҳамма ҳам фақат ўз жонини сақлашни ўйламган. Кемадаги кўпчилик ажал яқинлашиб қолганига қарамасдан, олийжаноблик қилиб, ажал чангалидан бошқаларни ҳам тезроқ чиқишига ёрдамлашади. Масалан, миллионер Исидор Страус қайиққа ўтириш тўғрисидаги таклифни қатъий рад этиб, ўзининг ўрнига бегона аёлни ўтқазади.

Ҳайратланарлиси шуки, чўкаётган кемага унинг хотини Ида Страус ҳам қайтиб чиқиб, эридан бир қадам ҳам жилмай, унинг ёнида ҳаёт билан видолашади.

Американинг ўша пайтдаги энг бой кишиси 47 ёшли Жейкоб Жон Астор ҳам қайиққа ўтиргач, қайиққа сиғмай қолган болали аёлни кўриб қолиб, унга жой беради ва қайиқдаги хотини билан қуюқ хайрлашиб, «Титаник»ка қайтиб чиқади ва кема билан океан қаърига ғарқ бўлади.

Шунингдек, кемадаги миллионерлардан Артур Рейсон, Френсис Миллет, Кларенс Мур ва маёр Арчи Ватт хотинларини қутқарув қайиғига тушириб, ҳеч нарса бўлмагандай, бамайлихотир кеманинг чекиш хонасига йўл олишади ва у ерда кема ихтирочиси Томас Эндрюсни сўнги марта кўришади.

Шуниси ҳайратланарлики, кема ва шу кема билан ўзлари ҳам ҳалокат сари боришаётганини билган ҳолда экипаж аъзолари ва кема хизматчилари ўз вазифаларини сидқидилдан виждонан бажарар, ҳеч ким иш жойини ташлаб кетмас эди.

Жумладан, кема кузатувчилари хушмуомилалик билан йўловчиларга мурожаат қилар, уларга қутқарув кийимларини кийишга ёрдамлашар, кўмирчилар, ўт ёқувчилар, машинист ва механиклар ҳеч нарса бўлмагандек, бемалол ўз ишларини давом эттиришарди.

Кема оркестри дрижёр Уоллес Хартли бошчилигида кема ҳалокатига 20 минут қолгунча мусиқа чалишни давом эттириб, шу зайлда кема билан бирга ҳалок бўлишади.

Соат 2:00.»Титаник» 45 градусга эгилиб қолади ва кема пўлатлари юқори босимга чидаш бермай, қозон қисмида кучли портлаш юз беради. Кема бўлакларга бўлиниб кетиб, унинг олд қисми 600 метр чамаси отилиб кетади. Орқа қисми эса сув устига эса 20 қаватли уй баравари кўтарилиб, сўнгра чўкиб кетади.

Муз аралаш тубсиз сувлик замонасининг энг улкан, энг катта ва энг қиммат кемасини ўз қаърига тортади.

Ботир Ражабов
Eltuz.com

Тағин ўқинг
9 октябр 2015
Журналистларнинг Ўзбекистондаги кўп жиддий ўзгаришларни тушунишлари қийин бўлиб қолди. Айниқса, “бирор фикрингни билдиришдан олдин раҳбарият олдига чиқиб руҳсат” олиш ...
1 феврал 2017
Ўзбекистоннинг иккинчи презденти Шавкат Мирзиёев, 30 январида давлатнинг буюк рахбари Ислом Каримов туғилган кунини нишонлаш ҳақида қарор имзолади. Афсуски, ...
20 сентябр 2017
Сирдарё вилоятидаги ягона Олий ўқув юрти Гулистон Давлат Университети талаба ва ўқитувчилари 15 сентябр куни пахта теримига жўнаб кетишди. ...
13 май 2017
Бундан ўн икки йил бурун, Ўзбьекистон ҳукумати ҳарбийлари томонидан 2005 йилнинг 13 майида, Андижоннинг Бобур майдонидаги бегуноҳ одамлар отилганди… ...
Блоглар
23 октябр 2017
Совет Ўзбекистонини узоқ йиллар бошқарган Шароф Рашидов шахсига ҳар хил баҳо бериш мумкин. Кимдир уни ...
20 октябр 2017
«Айтдим-ку, юқорининг буйруғи билан сизларга шу айбларни қўйишга мажбурмиз, деб. «Ким ўша юқоринг? Каримовми?» Менинг ...
16 октябр 2017
Ҳар дам олиш кунлари Тошкентдаги турли вазирликлар, давлат қўмиталари, сон-саноқсиз бюджет ташкилотлар олди эрта тонгдан ...